ماهنامه 108 -مهر ماه 1396
ماهنامه 108 -مهر ماه 1396

وضعیت :

کالای جدید

قیمت :

4000 تومان

3

سرمقاله

4

سخن مديرمسئول

7

کنجکاوي و طرح پرسش، کليد گنج معارف

8

واتاييها در آستانة پاييز

11

يک وعده غذاي گياهي

12

هيپنوتيزم، دريچهاي رو به ناخودآگاه

14

يوگا همراه با ابزار

16

15 مزيت جوانسازي يوگا

19

راهکاري براي مقابله با بلاي خانمانسوز اعتياد

20

چگونه به استقبال روز جديد برويد!

22

اريال يوگا

26

خاطرات يک يوگي از تمرينات پلانک

28

براي کاهش وزن از "درون" شروع کنيد

30

سرنوشت يک مربي يوگا

34

فنگشويي راهپلهها

36

راهکارهاي مقابله با احساس عدم محبوبيت

38

مراقبه براي رسيدن به اهداف

40

يوگا؛ يار شما در خانه

42

نقش شگفت انگيز ذکر

44

ده حرکت يوگا براي کودکان در فصل پاييز

46

پرسش از شما، پاسخ از ما

48

سعادت ابدي(وجـــدان)

51

تاثير شگفت انگيز «نوشتن» بر جوينده راه حق

52

عاشورا و جنبههاي روانشناسي قهرمانانش

54

وضعيتهاي رفع کمردرد (شتر)

56

نور درخشان درون

 

15 مزیت ضد پیری یوگا

یوگاژورنال/برگردان: رویا رضاپور

 

بالا رفتن سن تأثیرات متفاوتی بر بدن دارد. ولی به روش‌های مختلفی می‌توان این تأثیرات را به حداقل رساند. یوگا ابزار ضد پیری فوق‌العاده‌ای است که می‌تواند باعث تسکین و گاهی بهبود مشکلات سلامتی شود. اصلاً مهم نیست چه زمانی به یوگا رو می‌آورید و چند ساله هستید، تحرک و تمرینات یوگا می‌توانند به شما کمک کنند.

بالا رفتن سن جز چروک‌های دور چشم و سفیدی موها، تغییرات دیگری نیز با خود به همراه دارد که چندان قابل رویت نیستند  ولی به‌خصوص هنگام تحرک، به‌خوبی احساس می‌شوند. هرچه سن‌تان بالا می‌رود با تغییرات عمومی بدن از لحاظ انعطاف‌پذیری، تعادل، سرعت، قدرت و تحمل روبرو می‌شوید و همچنین دورنمای متفاوتی از لحاظ اهداف جسمی پیش روی‌تان قرار می‌گیرد که ممکن است بر تمرینات یوگای شما اثرگذار باشد. در این مطلب به شما خواهیم گفت در برابر این مشکلات جسمی، چطور تمرینات یوگای‌تان را تغییر داده و همچنین توضیح خواهیم داد چطور می‌توان در برخی موارد با یوگا نشانه‌های بروز مشکل را واقعا از بین برد یا نتایج پزشکی را بهبود بخشید.

 

تغییرات عمومی بدن:

خبر بد اینکه وقتی سن‌تان بالا می‌رود، انعطاف‌پذیری و قوای بدنی‌تان کم شده، سرعت‌تان پایین می‌آید، ضعیف‌تر می‌شوید و در شرایط رقابتی، استقامت کمتری خواهید داشت. با بالا رفتن سن، خاصیت ارتجاعی عضلات‌تان و وقتی خودتان را در آینه می‌بینید، خاصیت ارتجاعی پوست‌تان کاهش می‌یابد. این مساله باعث کاهش کلی انعطاف‌پذیری بدن یعنی بی‌ثباتی و خشکی بدن می‌شود. سارکوپنیا (از دست دادن عضلات) و استئوپنیا ( پوکی استخوان ) از مشکلات شایع پیری هستند. گرچه با افزایش سن، عضله‌سازی سخت انجام می‌شود ولی غیرممکن نیست. ورزش و یوگا در حفظ توده‌های عضلانی موجود و اضافه کردن عضلات‌تان بیش‌تر به شما کمک می‌کند. اینکه شما دچار استئوپنیا باشید یا نه به همان اندازه که به میزان فعالیت بدنی‌تان مربوط است می‌تواند با مسائل ژنتیک و جنسیت شما نیز در ارتباط باشد اما تمرینات حرکتی و ورزش‌های تحمل وزن، استخوان‌ها را به مدت بیشتری سالم‌تر نگه می‌دارد.

15 مزیت سلامتی یوگا برای بزرگسالان

 

1 . پوکی استخوان / استئوپنیا

 

مشکل: با بالا رفتن سن، از تراکم استخوان کاسته می‌شود. در برخی افراد این کاهش به قدری زیاد است که فرد دچار استئوپنیا یا پوکی استخوان می‌شود، یعنی استخوانها مستعد شکستن هستند.

یوگا چه کمکی می‌کند؟ تمرینات تحمل وزن، تا اندازه‌ای به افزایش تراکم استخوان کمک می‌کند. اما اهمیت یوگا تنها به‌خاطر اثر بالقوه‌ای که بر اسکلت فیزیکی شما دارد نیست، بلکه یوگا کمک می‌کند تا عضله‌سازی کنید، به بدن خود آگاه شده و تعادل بهتری داشته باشید.

نکاتی برای تمرینات یوگا: وضعیت‌های جهشی تحمل وزن مانند جنگجوی یک، جنگجوی دو و فرشتۀ نیم‌رخ به استحکام استخوان ران و پا کمک می‌کند. وضعیت‌های تعادلی مانند جرثقیل، درخت و جنگجوی سه از زمین ‌خوردن که خود باعث شکستگی‌های استخوان می‌شود، جلوگیری می‌نماید. از دست دادن تراکم استخوان باعث شکننده‌تر شدن ستون فقرات می‌شود پس حتما از تیم پزشکی‌تان بخواهید حرکات ایمن‌تر و بی‌خطرتری برای‌تان پیش‌بینی کند. بسته به سطح استئوپنیا، بهتر است وضعیت‌های خم به جلو را برای خود محدود کنید. همین امر برای حرکات چرخشی نیز صادق است. حرکات چرخش ستون فقرات را ملایم انجام دهید یا اصلا آن را حذف کنید.

 

 

2 . آرتروز :

مشکل: آرتروز باعث دردهای روزانۀ مفاصل دست، زانو، مچ یا آرنج می‌شود. ممکن است احساس سفتی و خشکی کنید و دامنۀ حرکات عادی‌تان محدود شود.

یوگا چه کمکی می‌کند؟ تحقیقات نشان می‌دهد انجام منظم تمرینات یوگا می‌تواند به کاهش درد مفاصل کمک کند و انعطاف‌پذیری آن‌ها را بهبود بخشد. تمرینات منظم یوگا همچنین کاهش دهندۀ التهاب می‌باشد.

نکاتی در مورد انجام حرکات یوگا : از وارد آوردن وزن بر دست‌ها و مچ‌ها که محل شایع دردهای آرتروز هستند، بپرهیزید.

 

3 . تنگی کانال نخاعی :

مشکل: تنگی مجرای نخاعی یعنی باریک شدن کانال نخاع یا حفره‌های مهره‌ای، می‌تواند رشتۀ نخاع را تحت فشار قرار داده و باعث درد و بی‌حسی در مفصل لگن، پاها و حتی شانه‌ها شود.

یوگا چه کمکی می‌کند؟ انجام محتاطانۀ وضعیت‌های خم به جلو و خم به پهلو و پرهیز از  وضعیت‌های کششی (خم به عقب) درد را به طور چشمگیری کاهش می‌دهد.

نکاتی در مورد انجام حرکات یوگا: اگر مبتلا به تنگی کانال نخاعی یا پوکی استخوان هستید بهتر است  به‌کلی از حرکات خم به  جلو اجتناب کنید. به‌طور کلی از حرکت زیاد و شدید ستون فقرات پرهیز کنید، هرچه حرکت ستون  فقرات کمتر باشد بهتر است. البته یوگای ایمن می‌تواند در ایجاد استحکام و اصلاح عادات وضعیتی که منجر به کاهش دردهای مزمن می‌شود، کمک کند. معلم با تجربه‌ای که ازشرایط شما آگاه باشد، می‌تواند یار قدرتمندی برای شما باشد.

4. آسیب‌های دیسکی:

مشکل: فتق، تورم یا حرکت لغزشی مهره‌ها می‌تواند باعث فشار بر رشتۀ نخاعی یا اعصاب اطراف خود شود که باعث اسپاسم، محدودیت حرکتی و درد می‌گردد. مشکلات دیسکی و کمردرد ممکن است در هر قسمتی از ستون  فقرات به وجود آید، اما در قسمت پایین کمر شایع‌تر است.

یوگا چه کمکی می‌کند؟ یوگا می‌تواند استحکام نخاع و انعطاف‌پذیری ستون فقرات را بازسازی کند که این دو مورد خود به درمان کمردرد کمک می‌کند.

نکاتی در مورد انجام حرکات یوگا: اگر دردهای ناشی از بیرون زدگی دیسک دارید، بهتر است از حرکات خم به جلو یا هر حرکتی که باعث چرخیدن ستون فقرات شود، پرهیز کنید. چرا که این حرکات، فشار بیش‌تری بر دیسک‌ها آورده و بیرون‌زدگی آن‌ها را بیش‌تر می‌کند. در عوض تمرکزتان را بر حرکات خم به عقب و حرکات درگیرکنندۀ عضلات شکم و تقویت‌کنندۀ ران‌ها قرار دهید.

5. تقویت مرکز بدن و درد کمر:

اگر همیشه کمردرد دارید، احتمالا به شما گفته‌اند که مرکزی بدن‌‌تان را تقویت کنید. این توصیه منطقی است. تقویت عضلات تنه، کمر، شکم، مفاصل لگن و پاها باعث می‌شود ستون فقرات شما بهتر تکیه‌گاه و حمایت بهتری داشته باشد.

یوگا چه کمکی می‌کند؟ هر حرکت یا تمرین جدیدی که به برنامۀ روزانه‌تان اضافه کنید باعث تقویت بیشتر مرکز بدن‌تان می‌شود. وقتی بدن‌تان را به اشکال جدیدی حرکت می‌دهید، عضلات اصلی استوارکنندۀ شما با آن حرکات منطبق می‌شوند. یوگا برای تقویت مرکز بدن نیز پیشنهادات ویژه‌ای دارد.

 

 

6. عصب‌ها:

مشکل: در اثر آسیب‌دیدگی عصب‌ها،درد، ضعف، بی‌حسی، گرفتگی یا سوزن سوزن شدن اتفاق می‌افتد. در بیماری‌های عصبی پیرامونی، این علایم غالباً در دست، پا و انگشتان دست و پا بروز می‌کند. مشکلات عصبی می‌تواند باعث بیماری‌های مختلفی شود. بیماری‌های عصبی اغلب به‌دلیل مشکلات سیستم گردش خون به‌وجود می‌آیند اما گاهی می‌توانند عارضۀ جانبی بیماری‌ها یا جراحات دیگر نیز باشند.

یوگا چه کمکی می‌کند؟ وضعیت‌های یوگا سیستم گردش خون را بهبود می‌بخشد. تحرک و جنبش به تنهایی کمک کننده است! آگاهی از بدن نیز راهکاری کلیدی دیگری است.

نکاتی در مورد تمرین یوگا: هر چقدر اطلاعات بیشتری در مورد عوامل تشدیدکننده یا بهبوددهندۀ درد یا بی‌حسی داشته باشید، می‌توانید انتخاب‌های عاقلانه‌تری روی نوع تمرینات داشته باشید. یوگا اجازه می‌دهد در حرکات آهسته و ایمن، بدن‌تان را تحلیل و بررسی کنید. حرکات را به آرامی انجام داده و به واکنش بدن‌تان به هر حرکت، توجه کنید.

7. پارگی رباط‌ها :

مشکل: پارگی رباط‌ها در سنین بالا و در مفاصلی که زیاد استفاده می‌شوند و تحت فشار قرار دارند بخصوص زانو، شانه‌، لگن و مچ پا امری شایع است. ما با افزایش سن، فشار بیشتری به این مفاصل وارد می‌کنیم که نتیجۀ آن می‌تواند فرسایش و پارگی باشد.

یوگا چه کمکی میکند: یوگا فایده‌های مختلفی برای پارگی رباط دارد. اول اینکه با یوگا ماهیچه‌های اطراف مفاصل تقویت می‌شود. بعنوان مثال اگر عضلات سرینی بزرگ، همسترینگ و چهارسر ران شما قوی باشند، حفاظت بیش‌تری از زانوها انجام می‌شود. بسیاری از پرش‌های یوگا، پاهای شما را قوی می‌کند. همچنین اگر پارگی رباط‌تان در حال بهبودی است، یوگا برای‌تان مفید است چرا که این امکان را به شما می‌دهد که با وجود داشتن جراحت، همچنان تحرک داشته باشید. 

نکاتی درمورد تمرین یوگا: در دوران بهبودی باید تمرینات ملایم‌تری انتخاب کرد و حرکاتی را که جراحت را تشدید می‌کند حذف نمود. و بالاخره حتی اگر مفصل زانو یا لگن‌تان مصنوعی است، باز هم یوگا انطباق‌پذیر است و می‌توانید آن را ادامه دهید. شما می‌توانید پس از تعویض مفصل، دوباره به تمرینات یوگای‌تان بازگردید وچه بسا با یوگا ( البته با تایید پزشک‌تان) روند بهبودی را تسریع نماید.

8.  التهاب تاندون/  تاندینوپاتی:

مشکل: البته التهاب تاندون‌ معمولاً یک مشکل موقتی است ولی می‌تواند درد و خشکی مفاصل شده و در تمرینات تحمل وزن، باعث بی‌ثباتی شود.

یوگا چه کمکی می‌کند: تاندونیت حاد به طور کلی نیاز یه چند روز استراحت دارد اما پس از اتمام  دوران نقاهت، یوگا می‌تواند در ایجاد الگوهای حرکتی جدید، بسیار مفید باشد. از آنجا که التهاب تاندون نتیجهۀ حرکات تکراری است، بنابراین با تنوع بخشیدن به تمرینات یوگا می‌توانید با تغییر دادن حرکت‌ها، در عین حال به تمرینات‌تان ادامه ‌دهید.

نکاتی در مورد تمرین یوگا: اگر تشخیص تاندینوپاتی در موردتان دادند، از پزشک‌تان بپرسید چه حرکاتی برای‌تان بی‌خطر است و چه حرکاتی باید دوری کنید. حرکات مجاز را درمنزل اجرا کنید و در کلاس  یوگا هم  مربی‌تان را از دستوران پزشک‌‌تان مطلع کنید. مطمئناً بدلیل انطباق‌پذیر بودن یوگا، می‌توانید وضعیت‌های مناسب خود را پیدا کنید.

9. سفت‌شدگی بافت مایوفیشیال بعلت کاهش کلاژن:

مشکل: با گذر عمر، انعطاف‌پذیری عضلات و بافت همبند از دست رفته سفتی، بی‌تعادلی و کاهش اعتماد‌به‌نفس در هنگام تعادل، به‌وجود می‌آید.

یوگا چه کمکی می‌کند: اگر از عضله‌ای استفاده نکنید، آن را از دست می‌دهید. انجام منظم تمرینات یوگا می‌تواند بخشی از سفتی ایجاد شده را برگرداند. کشش‌های منظم و ملایم کمک می‌کند بدن نرم و منعطف بماند. لازم نیست حتماً آن‌قدر منعطف باشید که دست‌تان به انگشتان پای‌تان برسد. اما یوگا این کار را برای‌تان آسان‌تر می‌کند

10.  تغییرات هورمونی/گرگرفتگی:

مشکل: یائسگی درزنان می‌تواند عامل تغییرات حرارتی و گرگرفتگی باشد.

یوگا چه کمکی می‌کند؟ تحقیقات نشان داده‌اند انجام یوگای ترمیمی به کاهش گرگرفتگی ناشی از تغییرات  هورمونی کمک می‌کند.

نکاتی در مورد تمرین یوگا : در کلاس یوگا بهتر است لباس سبک بپوشید. بعضی از کلاس‌های یوگا گرمتراز بقیه هستند. هنگام انتخاب کلاس‌ یوگای‌تان،پیش از هر چیز دربارۀ درجه حرارت آنجا بپرسید.

11 .فشار خون :

مشکل: فشارخون بالا یکی از شایع‌ترین بیماری‌های سالخوردگان است. تغییر حالت سریع از وضعیت ایستاده به خم به جلو میتواند سرگیجه را تشدید نماید. این نشانۀ فشار خون پایین و عارضۀ جانبی داروهای رایج پرفشاری خون است.

یوگا چه کمکی می‌کند؟ مطالعات نشان می‌دهند یوگای منظم می‌تواند فشارخون را پایین آورد. بنابراین انجام روتین یوگا سودمند می‌باشد.

نکاتی در مورد انجام حرکات یوگا : در تمرینات، سعی کنید سرتان پایین‌تر از سطح قلب قرار نگیرد. همینطور از تغییر ناگهانی  وضعیت از حالت ایستاده به خم به جلو اجتناب نمایید.

12.  تنگی نفس :

 

مشکل: با افزایش سن، تغییرات ریه‌ها باعث تنگی نفس شده و بنابراین حملات آسمی با بالا رفتن سن بیشتر می‌شوند. اگر آسم شما با ورزش تحریک می‌شود، پس یوگا گزینۀ کاملاً مناسبی برای شماست. چراکه با یوگا ضربان قلب نسبتاً پایین باقی می‌ماند.

نکاتی در مورد تمرین یوگا : در برخی کلاس‌ها، مربیان برای ایجاد تجربۀ بهتر برای شاگردان، از روغن و اسانس‌های مختلفی استفاده می‌کنند. اما اگر آسم دارید رایحه‌های تند برای‌تان خوب نیست. بهتر است در ابتدا بپرسید آیا این نوع عطرهای تند در کلاس استفاده می‌شود و درخواست حذف آن‌ها را داشته باشید.

13 . انسداد ریۀ مزمن ، برونشیت مزمن و آمفیزم:

مشکل : در بیماری انسداد ریۀ مزمن، برونشیت‌های مزمن و آمفیزم، تنفس بسیار دشوار بوده و توانایی فرد برای انجام فعالیت‌های قلبی- عروقی محدود می‌شود.

یوگا چه کمکی می‌کند؟ از آنجا که  یوگا فشار کمی وارد میکند، اگر انسداد ریه یا مشکلات تنفسی مشابهی دارید، این ورزش برای‌تان مفید خواهد بود. ضمن اینکه اکثر تمرینات یوگا، پرانایاما یا تمرینات تنفسی دارند. بنابراین اگر مشکل تنفسی مزمن دارید، تمرکز بر دم و بازدم مفید خواهد بود چراکه تمرینات تنفسی ماهیچه‌های تنفسی را تقویت می‌کنند. تنفس طولانی و با تمرکز باعث می‌شود از تنفس خود، آگاهی بیشتری داشته باشید. توجه به این‌که چه زمانی نفس کم می‌آورید باعث می‌شود به سرعت به سراغ درمان خود بروید.

14. کم‌خوابی و مشکلات مربوط به خواب :

مشکل: شب‌بیداری  یا بی‌قراری باعث ایجاد اختلال در خواب می‌شود.

یوگا چه کمکی می‌کند؟ تنفس آگاهانه و آهسته احساس تن‌آرامی و آرامش را افزایش می‌دهد. یک یوگای روتین آرام و کششی، قبل از خواب باعث ایجاد حس خواب و آرامش می‌شود. مطالعات نشان می‌دهند یوگا در سریع به خواب رفتن و طولانی خوابیدن به شما کمک می‌کند. تمرینات از هر نوعی، باعث افزایش خستگی شده و به خوابی باکیفیت‌تر منجر می‌شود.

15. بیماری مزمن :

مشکل: بیماری مزمن می‌تواند باعث درد و ناامیدی شده و محدودیت‌هایی را  برای انجام یوگا ایجاد نماید.

یوگا چه کمکی می‌کند؟ یوگا می‌تواند به عنوان یک ابزار کنترل درد برای بیماری‌های دردناک مانند آرتریت روماتوئید و فیبرومیا لژیا مؤثرباشد. ازآنجا که یوگا یک ورزش سازگارپذیر است، در صندلی یا تخت بیمارستان نیز می‌توان آن را انجام  داد. یوگا همچنین برای مبتلایان به بیماری‌های لاعلاج، مانند یک ابزار مراقبه‌ای مفید عمل می‌کند.

 

تنها قانون یوگا که باید اطاعت کنید

احکام یوگا (سوتراها) شامل تکه‌هایی از خرد و فلسفۀ یوگا می‌شود که از قدیمی‌ترین کتاب‌های یوگا می‌باشد. سوتراها در مورد وضعیت‌های یوگا حرف زیادی ندارند. یوگا سوترا 2.46 می‌گوید یوگا باید فقط پیوسته بوده و با آن احساس راحتی داشته باشید. دانستن اینکه این تنها نسخۀ تجویزی در مورد حرکات یوگاست ما را از قید و بند چگونه یوگا کردن، رها می‌کند. یک پرتوجو می‌تواند روی دست‌هایش بایستد یا نایستد، لانج انجام دهد یا ندهد، در وضعیت تعادلی قرار بگیرد یا نگیرد. تمرین  شما تمرین شماست. قدرت و سهولت را بجویید و هر کاری که برای‌تان سومند است، انجام دهید.

 

اریال یوگا

نیما کشاورزی

 

مطرح شدن ايده هاي نو از ويژگي هاي عصر حاضر است. در زندگي کنوني بشر، ايده هاي نو بسيار بيشتر از قبل مطرح مي شود. زيرا در عصر پيشرفت سريع تکنولوژي همه چيز به طور مداوم در حال تغيير است. از گوشي همراه گرفته تا فرآوري محصولات غذايي، پوشاک، آموزش و ورزش. علاوه بر اين سرعت پديد آمدن و ناپديد شدن ايده هاي نو هم سليقه، انتظار و تقاضاي مردم را تغيير داده است. هر روزه، ايده ها و محصولات جديدي پديدار مي شود، مردم آن ها را امتحان مي کنند، برخي به حق و برخي بنا به دلايل ديگر طرفدار پيدا مي کند و ماندگار مي شود، و برخي با همان سرعت پديدار شدن ناپديد مي شود. تکنولوژي ارتباطات در معرفي و گسترش اين ايده ها نقش مهمي دارد.

در زمينة ورزش کردن هم وضع بر همين منوال است، به خصوص در کشورهاي غربي که زمينه براي فعاليت بدني مهياتر است، هر روز شيوه ها و وسايل جديد ورزشي به بازار مي آيد و همين امر باعث مي شود هر از گاهي مردم به ورزش هاي خاصي اهميت بيشتري بدهند. ورزش يوگا فعلا اين اقبال را دارد که در زمرة ورزش هاي دلخواه مردم قرار گرفته و همين امر باعث گسترش و پيدايش شاخه هاي فراوان آن شده است.

 

سابقة استفاده از طناب و پارچة آويزان

يوگا مجموعه اي از تمرين هاي بدني، تنفسي و تمركزي است، که قدمت پنج هزار ساله در ميان هنديان دارد. شرق مهد عرفان است، و تمرين هاي بدني يوگا نيز به منظور آرام كردن بدن براي سهولت اجراي تمرين هاي تمركزي ابداع شده است. غرب نيز از حدود 3000 سال پيش كه يونانيان مسابقات المپيك را اجرا مي كردند، بر ورزشهاي بدني متمركز بوده است. در سال هاي اخير، با توجه بيشتر غرب به معنويت، يوگا در كشورهاي غربي، به عنوان روشي براي ايجاد تعادل بين تمرين هاي بدني و ارتقاي معنوي رايج و تركيب اين دو فرهنگ فيزيكي و معنوي باعث به وجود آمدن سبك هاي بين رشته اي يوگا در غرب شده است. اجراي حركت هاي يوگا با استفاده از پارچة آويزان از سقف يکي از اين سبك هاي بين رشته اي جديد است.

در گزارش هايي كه از سفر غربي ها به هند در قرن 17 ميلادي به دست ما رسيده، آمده است که يوگي ها از طناب براي تمرين هاي معکوس به صورت معلق استفاده مي كرده اند. شواهدي از استفاده از طناب در ميان يوگي هاي مايسور هند در دهة 1840 موجود است. در عكسي از شالاي كريشنا ماچاريا، پدر يوگاي مدرن،  در سال 1932طناب هايي ديده مي شود كه از سقف آويزان است. سال ها بعد آينگار، از شاگردهاي معروف و صاحب سبک وي، در مرکزش در پونا از طناب هاي متصل به سقف و ديوار براي اجراي آساناهاي يوگا استفاده كرد. با جهانگير شدن سبك آينگار، استفاده از اين طناب ها، به خصوص طناب هاي متصل به ديوار، در جهان رواج پيدا كرد (اخيراً فرم پيشرفته تري از آن، يوگا وال را در كلاس هايي آموزش مي دهند كه تمامي حركات با استفاده از اين طناب انجام مي شود). استفاده از پارچه به جاي طناب براي اجراي آساناهاي يوگا در جهت روند طبيعي کاربرد آسان تر و تنوع بيشتر اين ابزار است. در زير در مورد تاريخچه و نصب و استفاده از دو نوع پارچة رايج در سبکهاي اريال يوگا توضيح داده مي-شود.

 

اريال سيلک

همان طور كه گفتيم غرب رويكردي فيزيكي به بدن دارد. از طرفي هم، با سرعت گرفتن تغيير در زندگي نياز به تغيير در ابزار استفاده شده در زندگي، از جمله در زمينة ورزش- شامل نگرش و ابزار ورزشي- نيز احساس ميشود. يكي از اين نگرش هاي جديد ورزشي تمرين با وسيله اي است كه از جايي آويزان باشد1 ، وسايلي مانند بارفيکس، تي آر اكس، يوگا سويينگ، حلقه، طناب و پارچه هاي سيرك، وسايل بازي پارك ها مثل تاب و ميلة تعادلي2.

از پارچة سيلك اولين بار براي ايجاد تنوع در هنرنمايي هاي سيرك در سال 1959 استفاده شد، اما سال ها طول كشيد تا در حدود سال 1995 دو هنرمند سيرك آفتاب در يکي از اجراهايشان با آن هنرنمايي کردند و موجب رواج آن شدند. كريستوفر هربسون امريكايي، رقصنده، آكروبات باز، طراح رقص و متخصص ورزش، در سال 1990 شركت هنرهاي نمايشي آنتي گراويتي را تأسيس كرد و آكروبات باز ها، ورزشكاران حرفه اي و منتخبان سابق المپيك در شركت وي برنامه هاي نمايشي اجرا مي كردند. هربسون با يوگا هم آشنا بود و از اوايل دهة 2000 تمرين هاي يوگا را با اندکي تغيير با استفاده از پارچه سيلكي انجام داد كه در هنرهاي آكروباتيك استفاده ميشد.  وي در سال 2007 سبک آنتي گراويتي فيتنس را ابداع کرد كه برگرفته از تمرين هاي يوگا و پيلاتس و تمرين هاي با ميلة استفاده شده در استوديوهاي باله و تمرين هاي قدرتي بود. از آن زمان اين پارچه-اريال سيلک- در سبك هاي مختلف با نام هاي متفاوت براي تمرين هاي فيزيكي به كار رفته است. از سبک هاي معروفي که از اين پارچه استفاده مي کنند مي توان به آنتي گراويتي يوگا3، اير يوگا4، يوگاي پرواز5و اوناتا اريال يوگا6 نام برد. اريالسيلک در پيلاتس و  فيتنس  نيز کاربرد دارد و ايرو پيلاتس7  اريالاتس8  و آنتيگراويتي فيتنس از سبک هاي آن هستند.

 

 

يوگا سويينگ

هم زمان با گسترش وسايل معلق در ورزش و هنرهاي نمايشي، به پارچه هاي آويزان از سقف توجه جديدي شد. آنتونيو كاردناس فيزيوتراپي امريکايي بود كه در زمينة كاهش دردهاي فيزيكي تحقيق مي كرد. قبل از وي نيز بندهايي براي كشش و رهايي ستون فقرات، از جمله گردن، در فيزيوتراپي كاربرد داشت. كاردناس از دهة 90 مشغول امتحان ايده هايش براي استفادة بهينه از پارچه براي رهايي ستون فقرات بود تا بالاخره در سال 2001 با استفاده از پارچة چتربازي يوگا سويينگ را ابداع كرد. وي بعدا به آن پارچه دستگيره هايي اضافه و سپس آن را به گونه اي طراحي كرد كه محل تماس پارچه با بدن نرم تر باشد و بدن راحت تر روي آن قرار بگيرد. در سال 2007 يوگا سويينگ با يك نمايش تلويزيوني به مردم بيشتر شناسانده شد و در سال 2010 شركت توليدكنندة ابزار آن نام خود را از يوگا سويينگز به امني جيم تغيير داد، گرچه اسم پارچه هاي استفاده شده يوگا سويينگ باقي ماند. هدف كاردناس ساختن وسيله اي براي پيشگيري از درد كمر و گردن، يا کاهش آن بود، ولي به چيزي بيشتر از آن دست يافت. يوگا سويينگ به وسيله اي براي تمرينات كششي و قدرتي و بهترين وسيله براي معكوس تراپي9  تبديل شد ، يعني حرکات جديدي براي كاهش فشار بر ستون فقرات با استفاده از نيروي جاذبة زمين و وزن بدن. پس از رايج شدن يوگا سويينگ، كارگاه هاي ديگري در نقاط ديگر جهان، از جمله گروتونيکس10، شروع به توليد آن كردند، ولي همچنان شركت امني جيم پيشتاز در زمينة ايده هاي تازه و ايجاد تنوع در اين وسيله و پايه هاي نصب سويينگ است. از يوگا سويينگ نيز مي توان در سبک هاي مختلف اريال يوگا استفاده کرد و اجراي آساناهاي يوگا با اريال سيلک و يوگا سويينگ تشابه زيادي با هم دارد و بسياري از تمرين هاي آن دو به يک شکل با هر دو پارچه انجام و گاهي مرز بين آن ها کمرنگ مي شود. ولي به دليل تفاوت در نوع وسيله، نصب، کاربرد و تاريخچه هاشان برخي از تمرين ها با اين دو پارچه به صورت متفاوت انجام مي شود. تمرين هايي که با اريال سيلک اجرا مي شود معمولا شباهت بيشتر به هنرهاي نمايشي دارد و در برخي سبك ها مي بينيم كه براي اجراي تمرين هاي آن بدن  به گونه اي مي چرخد كه پارچه محكم دور بدن بپيچد و بدن را در وضعيتي ثابت به صورت معلق نگه دارد (شبيه نمايش هاي سيرك). همچنين، در بسياري از تمرين ها با چرخش بدن و تغيير طرز پيچيدن پارچه به دور آن از وضعيتي به وضعيت ديگر مي رويم. در حالي كه تمرينهايي که با  يوگا سويينگ اجرا مي شود بيشتر شبيه تمرين هايي است كه با طناب يوگا در سبك آينگار انجام مي شود. برخي مرکزها و توليدکنندگان يوگا سويينگ آن را  ننوي يوگا11و يوگا تراپيز12 نيز مي نامند. براي روشن تر شدن موضوع در زير به جنس، نحوة نصب و استفاده از اين دو وسيله مي پردازيم.

واژة سويينگ به معني تاب است. سويينگ مانند تاب از سقف، ميلة بارفيكس، درخت يا سازة محكم ديگري آويزان مي شود و شخص به كمك آن ورزش مي كند. پارچة يوگا سويينگ از جنس پارچة چتر نجات است. اين پارچه بسيار محكم است و خاصيت كشساني ندارد. پهناي پارچة سويينگ حدود 1.5 متر و طول آن حدود 2.5 متر است و با دو قلاب يا كارابين در دو سر آن به نوارهايي وصل مي شود كه از سقف يا وسيلة ديگري آويزان است. دو ست هندل، با 3 دستگيره در هر كدام از آن ها با 3 ارتفاع متفاوت، براي گرفتن دست يا قرار دادن پا از هر طرف سويينگ آويزان است. دو نوار آويزان از سقف به صورتي دوخته شده است که خانه هايي براي اتصال قلاب يا كارابين به سويينگ و هندل ها ايجاد مي كند. بدين ترتيب ارتفاع سويينگ و هندل ها بنا به نوع و شدت تمرين و قد شخص تنظيم مي شود. قابليت تغيير ارتفاع سويينگ و هندل ها تنوع بسياري در تمرين ها ايجاد مي كند. ارتفاع بسيار پايين آن براي كشش گردن مناسب است، كمي بالاتر مناسب حركت هاي نشسته و چهار دست و پا و برخي وضعيت هاي ايستاده، و ارتفاع در سطح لگن آن براي برخي ديگر از تمرين هاي ايستاده، معلق و معکوس مناسب است. بدين ترتيب در ارتفاعهاي مختلف تمرين هاي مختلف خواهيم داشت. علاوه بر قابليت تغيير ارتفاع در سويينگ، استفاده از پارچه يا ست هندل ها به طور جداگانه، يا به صورت ترکيبي از پارچه و هندل نيز ممکن است. مثلا مي توان آساناها را فقط با استفاده از هندل ها کششي تر و قدرتي تر انجام داد يا از پارچه به عنوان ساپورت و براي دادن آگاهي استفاده و براي کشش و قدرت بيشتر نيز به پارچه بسنده کرد، يا اين که به طور هم زمان از پارچه و هندل ها به عنوان ساپورت و امکان افزايش کشش و قدرت در آسانا استفاده کرد. مثالي از مورد آخر به اين شکل است که مي توان از پارچه آويزان شد، پاها را در جفت هندلي که در يک سطح است گذاشت و با دست ها هندل هاي سطح ديگر را گرفت. استفاده از پارچه و هندل ها به  طور مجزا يا با هم تنوع تمرين هايي را بيشتر مي کند که مي توان با اين وسيله انجام داد. ماهيت اين وسيله امكان اجراي تمرين هايي را با شدت هاي مختلف فراهم مي آورد: از تمرين هاي احياكننده13 تا تمرين هاي قدرتي و تمرين هايي بين اين دو نوع. همچنين، تنوع اجراي آسانا با سويينگ به معلم امکان آموزش هم زمان شاگرداني را با سطح هاي متفاوت، و تغيير تمرين براي کساني مي دهد که مشکلات جسمي دارند. مثلا پاي خم را در جانوشيرشاساناي معلق مي توان داخل پارچه يا در هندل گذاشت و کسي که مشکل زانو دارد بهتر است پايش را در هندل پايين بگذارد تا فشاري به مفصلش نيايد.

جنس پارچة اريال سيلك ابريشم مصنوعي است. اين پارچه نرم است و كمي كش مي آيد. بر خلاف پارچة سويينگ که دوام بسيار زياد دارد، پارچة سيلک پس از چند سال، بسته به مقدار استفاده از آن، نياز به تعويض پيدا مي کند. پهناي اين پارچه تقريبا دو برابر پهناي پارچة سويينگ (حدود 3 متر) و طول آن معمولا بين 3.5 تا 9 متر است و معمولا به كارابين يا قلاب احتياج ندارد، گرچه مي توان از آن ها هم استفاده كرد، و با زدن گره ساده مستقيما با قلاب يا طناب به سقف يا سازة ديگر وصل مي شود. اگر طول پارچه كافي باشد، اضافه هاي آن از دو طرف آويزان مي شود و گره مي خورد و حلقة كوچكي براي گرفتن دست يا قرار دادن پا ايجاد مي شود. ارتفاع اين پارچه را نمي توان تغيير داد و معمولا كمي بالاتر از مفصل هيپ (محل اتصال استخوان ران به لگن) قرار ميگيرد. البته مي توان آن را در ارتفاع هاي متفاوت از زمين آويزان کرد، ولي فرصت تغيير ارتفاع آن به دليل دشواري و زمان بر بودن در کلاس وجود ندارد. به همين دليل معمولا آن را در ارتفاع هيپ نصب مي کنند تا بيشترين کاربرد را داشته باشد. جنس نرم پارچه و پهناي بيشتر آن به نسبت سويينگ فشار بر پوست و بدن شخص را کاهش مي دهد. البته به دليل همين تفاوت جنس پارچه، سويينگ محكم تر و با دوام تر است. اين فرق ها باعث تفاوت در نحوة اجراي برخي از تمرين ها با اين دو نوع پارچه مي شود، گرچه بسياري از تمرين ها را مي توان با هر دو انجام داد. به دليل پهناي بسيار و يكپارچه بودن پارچة سيلك، برخي تمرين ها با آن  لذت بخش تر است. از طرفي هم وجود دستگيره ها در سويينگ اجراي برخي تمرين ها را آسان تر مي كند. همچنين، امكان تنظيم ارتفاع سويينگ اجراي برخي تمرين هاي نشسته و ايستاده را ممكن مي كند که با سيلک نمي توان انجام داد. البته براي اجراي برخي از اين تمرين هاي نشسته و ايستاده مي توان به جاي قرار گرفتن بدن بر زمين بر پارچه، هم سيلك و هم سويينگ، نشست يا ايستاد و تمرين را به صورت معلق در فضا انجام داد.

 

يوگا سويينگ يا اريال سيلک؟

 با آويزان شدن از پارچة سويينگ يا سيلک، نيروي جاذبه و وزن بدن در جهت برداشتن فشار از بدن، به خصوص از ستون فقرات، عمل مي كند (برعكس زماني كه روي زمين ورزش مي كنيم). همچنين، استفاده از اين وسيله كمك فراوان به يافتن فرم درست بدن در تمرين، انعطاف بيشتر و افزايش آگاهي بدن مي كند. به دليل بي ثباتي نسبي اين دو وسيله، بدن براي يافتن تعادل بيشتر تلاش مي کند و سيستم اسکلتي-عضلاني تقويت مي شود. هر دو اين وسيله ها به کشش بيشتر در وضعيتي کمک مي کند که فشار کمتري به بدن وارد  شود و احتمال آسيب پايين بيايد. تمرين با پارچه لذت بخش تر، کم فشارتر و موثرتر از تمرين روي زمين است. با اين ابزار اجراي برخي از آساناها، که براي برخي افراد روي زمين ممکن نيست و يا دشوار است، قابل انجام و آسان مي شود. اين ويژگي ها سويينگ و سيلک را به ابزاري ايده آل براي گروه هاي مختلف سني و شرايط مختلف بدني تبديل مي کند. كودكان از آن لذت مي برند و به ورزش علاقه مند مي شوند، بزرگسالان بدني سالم تر با قدرت و انعطاف پذيري بيشتر خواهند داشت، و سالمندان از آن براي كاهش فشار بر بدن استفاده مي كنند و جواني را به بدنشان برمي گردانند.

همان طور که گفتيم، جنس، نصب و تاريخچة متفاوت اين دو پارچه موجب تفاوت سبك در اجراي تمرين ها مي شود. اجراي برخي تمرين ها با سويينگ آسان تر است و برخي با سيلک. به دليل اين که پارچة سيلک به طور مستقيم به قلاب متصل به سقف وصل مي شود ناپايدارتر است و حرکت دوراني بيشتري از سويينگ دارد. بدين صورت که وقتي با سيلک حرکت معلق يا معکوس انجام مي دهيم، پارچه به راحتي حول محوري عمود بر زمين مي چرخد؛ در حالي که سويينگ بندهايي با قابليت تغيير ارتفاع دارد، و بندها به سقف متصل مي شود و براي چرخش بايد از تغيير مرکز ثقل بدن  يا گذاشتن پاها به زمين و چرخش يا تاب خوردن با فشار پا به زمين استفاده کرد. در تمرين هاي معلق با سيلک براي پيچاندن پارچه به دور بدن نياز به عضلات قوي تر در مرکز بدن داريم. در نتيجه، اجراي تمرين هاي معلق با سيلک سخت تر از سويينگ است. سويينگ راه کارهايي ساده تر براي اجراي تمرين هاي معلق دارد و به اين دليل وسيله اي با کاربرد عام تر است و احساس امنيت در آن بيشتر است. پارچة سيلک بهتر است به طور محدودتر و در اماکن خاص تر نصب و استفاده شود، با اين که عكس ها و فيلم هاي اريال سيلك به دليل پهنا و يكپارچگي آن از نظر معيارهاي زيباشناختي از يوگا سويينگ جذاب تر به چشم مي آيد. براي کساني که مشکل سرگيجه يا حالت تهوع بر اثر چرخش و حرکت پارچه ندارند، سيلک تجربة خوشايندتري خواهد بود. برتري ديگر سيلک در جنس پارچة آن است، و اين که هر چقدر دستمان را بالا ببريم باز هم پارچة سيلک را در دست مي گيريم، در صورتي که در سويينگ به دليل طول کمتر پارچه با بالاتر بردن دست از محل اتصال پارچه به نوارها بايد نوارهاي آويزان به سقف را بگيريم که جنس زمختي دارد. به دليل نرم تر بودن پارچه، بدن در وضعيت هاي آويزان از پارچه کمتر اذيت مي شود. جنس پارچة سويينگ زمخت تر است و محل تماس بدن با سويينگ بيشتر آسيب مي بيند (البته بدن بعد از مدتي به اين پارچه عادت مي کند) و در برخي تمرين ها که دست بالاتر از پارچه مي رود و به بند وصلکنندة سويينگ به سقف مي رسد ممکن است پوست دست آسيب ببيند. به همين دليل، برخي افراد، مخصوصا کساني که پوست حساس دارند، ممکن است سيلک را به سويينگ ترجيح بدهند. اين تفاوت ها سبك هاي مختلف ايجاد مي كند و هر سبکي بسته به كاربرد آن براي افراد و سليقة آن ها طرفداران خود را دارد. تمرين با هر دو پارچه براي کاهش فشار بر ستون فقرات و بهبود تنفس مفيد است و اجراي آساناهاي کلاسيک و مدرن يوگا و ديگر تمرين هاي برگرفته  از ديگر رشته هاي ورزشي را لذت بخش تر مي کند. تمرين هاي معلق و معکوس حس پرواز ايجاد مي کند و فرد پس از پايين آمدن از پارچه حس سبکي دارد، انگار روي سيارة ديگري با نيروي جاذبة کمتر راه مي رود.

 معلمان اريال يوگا، هم سويينگ و هم سيلک، بايد دورة مربي گري در سبک و وسيلة انتخابي خود را گذرانده باشند تا بتوانند به طور ايمن شاگردان را به رفتن به وضعيت ها و بيرون آمدن از آن ها راهنمايي کنند. از آنجايي که در اين سبک ها تمرين هاي معلق و معکوس نيز انجام مي شود، مسالة امنيت بسيار مهم است. همچنين، لازم است به اين نکته نيز اشاره کنيم که هنگام اجراي حرکات معکوس با اين دو پارچه شدت جريان خون به سمت سر بيش از زماني است که آنها را روي زمين انجام مي دهيم. در نتيجه رعايت نکردن موارد منع آساناهاي معکوس با پارچه پرخطر تر از  روي زمين است. سردرد، فشار خون بالا، فشار چشم و بارداري از موارد منع حرکات معکوس با پارچه است.  معلمان هر کدام از اين سبک ها مي آموزند که چگونه از دانسته هايشان استفاده و شاگردان را با احتياط و اطمينان هدايت کنند تا تمريني دلنشين و بي خطر انجام دهند.

 

 

 

عاشورا و جنبه‌های روان‌شناسی قهرمانانش

عاطفه هاشمی

فلسفۀ عزاداری و بزرگداشت قهرمانان عاشورا در ایران به دوران آل‌بویه باز می‌گردد. همه‌ساله دسته‌ها و هیات‌های عزاداری مختلفی با گرایش‌ها، قومیت‌ها و حتی ادیان مختلف در شهر به راه می‌افتند و بر مصیبت‌هایی که در این روز بر اهل‌بیت رفته است عزاداری می‌کنند. اما در دور‌ه‌ای که حتی برای رفع مشکلاتی مثل ناخن جویدن یا بدخلقی‌های کودک‌مان، متوسل به کلینیک‌های مشاوره‌ای می‌شویم، به گفته‌های‌شان استناد می‌کنیم و بابت حضور در یک همایش روان‌شناختی هزینه‌های هنگفت می‌پردازیم، آیا جا ندارد این حادثۀ بزرگ تاریخی را از منظر روان‌شناسی تجزیه و تحلیل کنیم و به ابعاد روان‌شناختی ماجرا نظری بیندازیم؟ واقعۀ عاشورا دانشگاه روان‌شناسی و تحلیل شخصیت است که بی‌اغراق پاس کردن هر واحدش می‌تواند هر جویندۀ راه‌حقی را به سرمنزل مقصود برساند.

احترام به فردیت و ارادۀ انسان‌ها

تمامی عناصر انسانی تشکیل دهندۀ این واقعۀ بزرگ از منظر روان‌شناسی قابل بررسی و تحلیلند. اولین جلوه‌گاه هیجانات این واقعه به یک ماه پیش از عاشورا بازمی‌‌گردد. مسلم‌بن عقیل فرستادۀ امام حسین (ع) در کوفه به شهادت رسیده و امام‌حسین بی‌خبر از عهدشکنی کوفیان، مراسم حج خود را نیمه‌تمام گذاشته و راهی کوفه شد‌ه‌اند. اما پس از باخبر شدن از شهادت مسلم و ماجرای پشت کردن کوفیان، موضوع را با افرادش در میان گذاشته و آن‌ها را در تصمیم‌گیری برای ادامۀ راه آزاد می‌گذارد.

ایشان در اوج فشارهای روانی و رسیدن پشت سر هم خبرهای ناگوار، چنان نفس خود را در اختیار گرفتند و طوری بر آن مسلط شدند که کاملا اوضاع را مدیریت کرده و با اعتمادبه‌نفسی قابل‌تحسین، افراد مردد گروهش را از میان خود حذف کرد. او تصمیم را بر عهدۀ آن‌ها گذاشت. چون می‌دانست چنانچه شک و تردید در سپاه رخنه کند و باقی بماند، در موقعیت دشوارتر و بغرنج‌تر دوام نمی‌آورند و چه بسا، افراد مخلص‌تر را نیز به شک بیندازند.

حضرت از طرفی می‌دانست کسی از آن مهلکه جان سالم به‌در نمی‌برد. بنابراین این حق را به افرادش داد تا برای زندگی خود و خانواده‌شان تصمیم بگیرند. این‌که حق و باطل در کدام طرف معادله هستند، یک بحث است ولی این‌که افراد بدون اراده و آگاهی دنباله‌روی او باشند چیزی نبود که حسین (ع) با آن آوازۀ آزادی‌خواهیش به‌دنبال آن باشد. چرا که شجاعت، ایثار، فداکاری و تمام فضایل انسانی با آزادی اراده معنا پیدا می‌کند.

مدیریت بحران در حد کمال

امام‌حسین با تصویر آغو‌ش‌های گشادۀ مسلم و کوفیان راهی این شهر شد. حال تصور کنید ناگهان همۀ تصورات غلط از آب درآیند. طبیعی است که وجود انسانیش ایجاب کند خشم، پرخاشگری و گم‌گشتگی او را در بر بگیرد. ولی واکنشی که ایشان به این اخبار غیرمنتظره داشتند، تنها آگاهی دادن و باز گذاشتن راه رستگاری برای سپاهیانش بود. امام حسین با اندک یاران باقی مانده‌اش که تنها شامل خانواده و خویشان نزدیکش می‌شد با دلی که داغدار مسلم و نامردمی کوفیان بود شب را زیر آسمان به صبح می‌رساندند و روز، آرام و بانشاط به سمت کوفه حرکت می‌کردند.

تسلط بر نفس، مهار خشم، مدیریت صحیح اوضاع، تصمیم‌گیری به‌موقع و عاقلانه، نتیجه‌گرایی و تسلیم بودن در برابر ارادۀ الهی درسی است که در این برهه می‌توان از نوع برخورد امام‌حسین و یارانش گرفت.

برخورد انسان‌دوستانه حتی با دشمن

سپاه حسین روز دوم محرم در مسیر کوفه با سپاهیان حر روبرو شد و از ادامۀ راه بازماند. حر با این‌که از طرف حکومت عبید از کوفه برای بازداشتن سپاه حسین به آن‌جا آمده بود اما قصد جنگ با حسین را نداشت. برای او احترام قائل بود اما نمی‌خواست از دستور مافوقش هم سرپیچی کند. ظهر شده بود و گرما بیداد می‌کرد. امام حسین به افراد حر و حتی اسب‌های‌شان آب نوشانید. نماز ظهر را برپا کرد و سپس خطبه‌ای خواند و در آن به کوفیان اعلام کرد او و سپاهیانش به دعوت مردم کوفه راهی این شهر شد‌‌ه‌اند. او با بیانی مترقی و عاری از آزمندی و قدرت‌طلبی به آن‌ها گفت اگر خواهان حکومت او در این شهر نیستند و او را نمی‌خواهند، بگویند تا او از راهی که آمده است بازگردد.

همین رفتار سیاست‌مدارانه، صلح‌جویانه  و فروتنانه بود که حر را در روز عاشورا از لشگر یزید جدا و به سپاه او ملحق کرد.

سوپراِگوی حاکم

سپاه حر پاسخ روشنی به او نداد و سرانجام مسیر حرکتش را از راه کوفه به سمت منطقه‌ای به‌نام کربلا منحرف کردند. جایی که سرانجام درگیری‌ها در آن بالا گرفت. در گرماگرم نبرد حسین و یارانش رفتارهای عبرت‌آموز و برجسته‌ای از خود به نمایش گذاشتند که هر یک می‌تواند صدها صفحه تجزیه و تحلیل روان‌شناسانه و روان‌کاوانه داشته باشد. اما اگر بخواهیم به‌طور کلی به فداکاری‌ها و جان‌فشانی‌های یاران امام حسین (ع) بپردازیم، می‌توان این رفتارها را نتیجۀ آرمان‌های سوپراگوی آن‌ها دانست. طبیعت انسانی (نهاد) یاران باقی‌ماندۀ امام حسین ایجاب می‌کرد وقتی امام بیعت را از آن‌ها را برداشت، راه خود را بروند و به فکر جان خود باشند.

در برهه‌ای از نبرد، امان‌نامه‌ای از سمت سپاه ابن‌زیاد به سمت حضرت عباس فرستاده شد و وعده‌های وسوسه‌برانگیزی به او داده شد. عباس یک طرف معامله را عبور از مرگ و رسیدن به نعمت و قدرت می‌دید (اگو) و طرف دیگر را به خاک و خون کشیده شدن در رکاب برادر (سوپراگو). آخر عباس از سمت مادری به قبیلۀ ابن‌زیاد مربوط می‌شد و آن‌ها عباس را از خود می‌دانستند. اما عباس امان‌نامه را پاره کرد و گزینۀ اول را انتخاب کرد. چطور می‌توان این رفتار را توجیه کرد؟ جز فضایل اخلاقی که آرمان سوپراگوی وجودش بود چه چیزی می‌توانست او را به این کار وادارد؟

نقش زنان در ماجرای عاشورا

یکی دیگر از جنبه‌های قابل توجه این قیام، نقش‌آفرینی زنان است. به گفتۀ شهید مطهری: « تاریخ کربلا، یک حادثۀ مونث است» زنان در روحیه بخشیدن به شوهران، مراقبت از کودکان و آرام‌ کردن مصیبت دیده‌ها نقش آفرینی می‌کردند و تعدادی از آن‌ها حتی در خود میدان نبرد هم حضور داشتند و جنگاوری می‌کردند. پایداری زنان و مقاومت در برابر عواطف‌شان نشان از یک نگاه ماورائی به کل هستی دارد. بسیاری از آن‌ها در صحنۀ  نبرد، وقتی از کشته شدن شوهران‌شان خبردار می‌شدند، پسران‌شان را راهی میدان می‌کردند. چون می‌دانستند جنگ نابرابر است و سپاه دشمن قوی‌تر. چنین روحیۀ قوی و جان‌سپاری فوق‌العاده از طبع لطیف و زنانۀ آن‌ها انتظار نمی‌رفت.

 

روان‌شناسی زینب

سرانجام در ظهر عاشورا سپاه امام‌حسین (ع) مغلوب نظامی شد. زنان و باقی‌ماندۀ سپاه به اسیری گرفته شدند و راهی کوفه و بعد شام شدند. حضرت زینب، خواهر غمخوار امام‌حسین متحمل مصائب زیادی شد. شهادت برادر، برادرزادگان و فرزندانش را به بدترین و ظالمانه‌ترین حالت دید و خم به ابرو نیاورد. تحمل‌پذیری یک زن در شرایط سخت و جانفسرا آن هم در شرایطی که کاملا در سمت حق ماجرا باشی از جنبه‌های بارز این شخصیت است.

یکی دیگر از وجوه شخصیتی ایشان، اعتمادبه‌نفس، مسئولیت‌پذیری، سرسختی در برابر قدرت‌های حاکم و مهارت سخنوری است.

ظهر عاشورا حضورت زینب (س) را به همراه حضرت سجاد (ع) در حالی‌که تحت فشار و استرس‌های روانی شدید بودند به طرف کوفه و سپس شام بردند. حضرت زینب به‌جز نقشی که به‌عنوان یک زن در پرستاری مجروحان، آرام کردن داغ‌دیدگاه و ... انجام می‌داد، به‌شکل پاسداری از نهضت عاشورا حمایت و محافظت کرد. با خطابه‌های محکم و دندان‌شکنش، اشک بر گونۀ حضار آورد و بدون ترس و واهمه از ابن‌زیاد، حکومت فاسد او را رسوا نمود.

ابن زیاد که آن همه بی‌اعتنایی و جسارت را از یک زن رنج کشیده و ماتم‌زده می‌بیند، انگشت حیرت به دهان می‌گیرد و رو به حضرت زینب می‌گوید: «کار خدایت را درباره خاندانت چگونه دیدی؟» حضرت با سربلندی و مناعت می‌فرماید:« به خدا قسم جز نیکی و زیبایی ندیدم. خداوند کشته شدن در راهش را برای این قوم نوشته بود و آن‌ها با شجاعت به قتلگاه خویش شتافتند، ولی به زودی خداوند تو و آنان را یک جا گرد آورد تا در پیشگاهش محاکمه شوی.»

چقدر این پاسخ دندان‌شکن است و چقدر می‌تواند تخریب‌گر روحیۀ طرف مقابل باشد. مشقت‌ها و مصائب دیدگان او را کور نکرده بود. زینب آن‌سوی رویدادها را می‌دید. چنان دید وسیعی داشت که از دست دادن برادر و خانواده جایی در آن نداشت. عواطف انسانی گاه خودش را در او نشان می‌داد و متاثر می‌کرد. اما در عمق دل به آن‌چه بر سر خود و قبیله‌اش آمده بود افتخار می‌کرد.

این است درس روان‌شناختی عاشورا. اگر ذره‌‌ای از این واقعه تحت تاثیر قرار گرفته‌اید و متاثر شده‌اید، اگر ذره‌ای خود را مدیون این خانواده می‌دانید، به‌کار بستن این الگوهای روان‌شناسی در رفتار و سکنات زندگی‌های روزانه می‌تواند تمام دین ما را به این خاندان ادا کند.

 

مقالات مرتبط

شما هم میتوانید در مورد این محصول نظر دهید.
نام :
ایمیل :
امتیاز شما :
متن :

محصولات مشابه

دوماهنامه شماره 10-مرداد و شهریور
مقالات انتخاب شده شماره ده دانش یوگا: 1- تشکیلات ورزش همگانی و تفریحی استان ها به منظور نظارت و تعیین سیاست های کلی ورزش همگانی استان و با عنایت به سند راهبردی
دوماهنامه شماره 9-خرداد و تیر 1383
مقالات انتخاب شده شماره نه دانش یوگا: 1- گفتگو با ب.ک. اس. اینگار
دوماهنامه شماره 8-بهمن و اسفند
مقالات انتخاب شده شماره هشت دانش یوگا: 1- يومی‌هوتراپی چیست؟
دوماهنامه شماره 7-آبان آذر 1382
مقالات انتخاب شده شماره هفت دانش یوگا: 1-یوگا درمانی 2- سفر به سرزمین شگفتی ها
دوماهنامه شماره 6-مرداد و شهریور
مقالات انتخاب شده شماره شش دانش یوگا: 1-سفر به شگفتی ها 2-خاطراتی از هیمالیا
دوماهنامه شماره 5-خرداد وتیر 1382
مقالات انتخاب شده شماره پنج دانش یوگا:مراتب اگاهی در اندیشه ی گرجیف
دوماهنامه شماره 4-اسفند 81 فروردین
مقالات انتخاب شده شماره چهار دانش یوگا:1-کمال یوگا 2-ویدهی (بیماری جسمی)
دوماهنامه شماره 3-دی و بهمن
مقالات انتخاب شده شماره سه دانش یوگا: 1-کارما یوگا
دوماهنامه شماره 2-آبان و تیر 1381
مقالات انتخاب شده شماره دو دانش یوگا: 1-سير ادواري يوگا 2-تنفس چیست؟ 3-ویپاسانا
شماره 1-شهریور و مهر1381
مقالات انتخاب شده شماره یک دانش یوگا :1- سیری در آراء و زندگی بزرگان یوگا 2- تنفس چیست؟ 3- تمرینات یوگا به روش شیواناندا