دیناچاریا، برنامۀ روزانۀ آیورودایی

 15 مرداد 1398   16:59
 0
 1068
اشتراک :

برگرفته از کتاب سلامتی کامل/ دیپاک چوپرا
خلاصه و تنظیم: شهلا قاسمیان دستجردی

در قسمت‌های گذشته به تفصیل در مورد برخی راه‌های متعادل‌سازی بدن توضیح دادیم و برای هر یک مثال‌هایی آوردیم. در این قسمت قصد داریم از فعالیت‌های عادی روزمره بگوییم و شرح دهیم از دیدگاه دانش آیورودا زمان و ساعت مناسب برای انجام هر یک از امور کدام است. 
خورشید هر روز طلوع می‌کند، غروب می‌کند و در این فاصله صدها اتفاق گوناگون رخ می‌دهد. طبیعت به حدی زیبا سازمان یافته است که به‌رغم این گوناگونی و تفاوت، همۀ عناصر موجود در آن از ریتم یکسانی برخوردارند. در واقع ریتم‌های زیادی وجود دارند که در لابه‌لای یکدیگر آشیانه کرده‌اند. دانش آیورودا معتقد است هر روز دو موج تغییرات از بدن ما عبور می‌کنند و هر کدام به دنبال خود چرخه‌های کافا، پیتا و بالأخره واتا را می‌آورند. این سه مرحله هر روز از طلوع تا غروب و دوباره از غروب تا طلوع رخ می‌دهند. زمان تقریبی این چرخه‌ها به شرح زیر است: 
 

چرخۀ اول:                                       چرخۀ دوم:
6 تا 10 صبح: کافا                         6 بعدازظهر تا 10 شب: کافا 
10 صبح تا 2 بعدازظهر: پیتا             10 شب تا 2 صبح: پیتا
2 تا 6 بعدازظهر: واتا                       2 تا 6 صبح: واتا 


یکی از اساسی‌ترین نمودهای زندگی هماهنگ با طبیعت، ارج نهادن بر این چرخه‌های اصلی است که وجود فیزیکی ما را حمایت می‌کنند. به عبارت دیگر، بهتر است به جای جنگ بر علیه امواج طبیعت، بر آن‌ها سوار شویم. در حقیقت، بدن ما تاکنون یا بر این امواج سوار بوده یا به هنگام رویارویی با عادات مغایر، حداکثر کوشش خود را به عمل آورده است.
دورۀ کافا، به هنگام طلوع خورشید شروع می‌شود. به سادگی می‌توان دریافت که چرا صبح زود برای کافا در نظر گرفته شده است. به هنگام بیداری، بدن آدمی سست و سنگین است، استراحتش را کرده و آرام است. این یعنی بدن در این حالت همه کیفیات کافایی را به همراه دارد. حداکثر فعالیت جسمانی و همچنین اوج اشتها، به هنگام ظهر و اواسط چرخۀ پیتا ظاهر می‌گردد. پیتا مسئول سوخت و ساز مواد غذایی، توزیع انرژی و به طور کلی بهبود عملکرد فیزیکی بدن است.
این نکته به خوبی علت این امر را روشن می‌کند که چرا عملکرد کارخانۀ بدن، در هنگام ظهر به اوج کارایی خود می‌رسد. با پایان گرفتن چرخۀ پیتا در ساعت 2 بعدازظهر، چرخۀ واتا آغاز می‌گردد. واتا دستگاه عصبی را کنترل می‌کند و محققان کشف کرده‌اند افراد به هنگام بعدازظهر آزمون‌های ذهنی را بهتر از هر زمانی پاسخ می‌دهند. در ساعت 3 بعدازظهر، سریع‌تر از هر زمان دیگر می‌توان ارقام را با یکدیگر جمع کرد و بالأخره در ساعت 4 که انتهای دورۀ واتاست، بیشترین مهارت را در کارهای دستی می‌توان به کار برد.
در چرخۀ دوم، همان مراحل کافا، پیتا و واتا به طور متوالی تکرار می‌شوند. ولی این بار چهره‌ای متفاوت خواهند داشت. هنگام عصر نیز مثل اوایل صبح، بدن آرام است ولی غروب آفتاب، بدن را به محل استراحت پایداری باز می‌گرداند. اکنون کافا سست و بی‌حال است. همین‌طور اشتهای پیتا در هنگام شب، مثل ظهر نیست. بعد از اینکه به خواب می‌روید پیتا به هضم غذای وعدۀ شام می‌پردازد، اما چون بدن در خواب است حرارت حاصل از آن به مصرف گرم کردن بدن می‌رسد و مقداری از آن صرف نوسازی بافت‌های بدن (که اغلب در شب انجام می‌گیرد) می‌شود.

دورۀ واتا در ساعت اولیۀ بامداد، خود را از طریق دستگاه عصبی نشان می‌دهد. اما این بار به جای آنکه مانند واتای قبلی صاحب فکری سریع و هوشیار باشد در خواب به رؤیا فرو می‌رود. در این هنگام محرک‌های مغز چالاک‌تر از همیشه هستند. بدین‌گونه چرخۀ روز کامل می‌گردد.
اگر سوار شدن بر این امواج بزرگ واتا، کافا و پیتا را یاد بگیرید، آنگاه بدن‌تان به طور غریزی خود را با چرخه‌های فرعی هماهنگ و از آن‌ها پیروی می‌کند. اما چگونه می‌توان روز را در هماهنگی کامل سپری کرد؟ آیورودا، طرح ایده‌آلی از برنامۀ عادی روزانه به نام «دیناچاریا» ارائه کرده است که از طریق آن می‌توان به هماهنگی کامل دست یافت.
چهار مقطع زمانی مهم که آهنگ چرخۀ کامل روزانه را تعیین می‌کنند عبارت‌اند از:
موقع بیدار شدن: 6 تا 8 صبح
موقع ناهار: 12 تا 1 بعدازظهر
موقع شام: 6 تا 7 بعدازظهر
موقع خواب: 9 تا 10 شب
زمان شروع هر یک از فعالیت‌های فوق باید در مقاطع زمانی ذکر شده باشد. یعنی زمان بیدار شدن از خواب باید در فاصله 6 تا 8 صبح باشد و زمان صرف ناهار 12 تا 1 بعدازظهر. این زمان‌ها تقریبی است و با تغییر فصول سال تغییر می‌کند. در آیورودا تأکید بر این است که از خورشید تبعیت کنید و در تمام طول سال، یک ساعت قبل از طلوع خورشید از خواب برخیزید. چنانچه در دورۀ واتا از خواب بیدار شوید از مزایای کیفیت‌های واتا، یعنی سبکی، شادمانی، طراوت و سرزندگی برخوردار خواهید شد. این کیفیت‌ها درست پیش از طلوع خورشید در بدن حلول می‌کنند و در تمام مدت روز باقی می‌مانند.
اگر مدت زیادی از دورۀ کافا (تا 10 صبح) را در خواب باشید، با احساس رخوت و سنگینی بیشتری از خواب بر می‌خیزید و شادابی کمتری دارید. همچنین در طول روز نیز این حالات همراه شما خواهد بود. به راستی اگر سال‌های متمادی دیر از خواب بیدار شوید این کیفیت‌های کافایی را در دوشاهای خود تثبیت می‌کنید و همیشه احساس خواب‌آلودگی خواهید کرد. چنانچه بخواهید نقشۀ یک روز ایده‌آل را ترسیم کنید به طور طبیعی در حول و حوش چهار مقطع زمانی تنظیم می‌شود:
موقع بیدار شدن( 6 تا 8 صبح):
* بدون ساعت زنگ‌دار از خواب بیدار شوید.
* یک لیوان آب گرم بنوشید (جهت تسهیل در حرکات منظم دستگاه دفع).
 * اگر زبان‌تان بار دارد آن را با زبان‌شوی بزدایید.
 * بدن خود را با روغن کنجد ماساژ دهید.
 * با آب گرم حمام کنید.
 * نرمش کنید (سلام بر خورشید، آساناها، پرانایاما و مدیتیشن)
 * صبحانه میل کنید.
 * نیم‌ساعت پیاده‌روی نمایید.
ناهار( 12 تا 1 بعدازظهر):
* ناهار باید کامل‌ترین و مفصل‌ترین وعدۀ غذایی روزتان باشد.
 * بعد از صرف ناهار پنج دقیقه آرام بنشینید.
* مدت 5 تا 15 دقیقه پیاده‌روی آرام، به هضم غذا کمک می‌کند.
* در آخرین ساعات عصر به مدیتیشن بپردازید.
شام ( 6 تا 7 بعدازظهر):
* شام باید متعادل باشد (نه خیلی سبک و نه سنگین)
 * بعد از صرف شام پنج دقیقه آرام بنشینید.
* برای کمک به هضم شام، 5 تا 15 دقیقه پیاده‌روی آرام
داشته باشید.
خواب ( 9 تا 10 شب):
* به هنگام شب به فعالیت‌های سبک بپردازید.
* از خواندن کتاب، تماشای تلویزیون و خوردن تنقلات در
 رختخواب بپرهیزید.
 

 ادامه دارد...

دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید
امتیاز: