ماساژ درمانی (بخش پنجم)

 0
 629

غلامرضا آذرهوشنگ


همان‌طور که اشاره داشتیم، انرژی حیاتی بدن (Q) یا انرژی چی رابطة مستقیمی با عناصر بنیادی اولیه (پنج‌گانه) و چگونگی جریان این انرژی در هر یک از اندام‌های بدن و مریدین‌های مربوطه دارد.
بر اساس نظریة طب سنتی چین در بدن 12 مریدین (کانال) اصلی و 8 مریدین فرعی وجود دارد و انرژی چی در این مریدین‌ها جاری است. مریدین‌‌های اصلی هم‌چون رودخانه‌هایی هستند که توسط مریدین‌های فرعی (نهرها) به هم متصل و مربوط می‌شوند. هرگاه در یک یا چند رودخانه گرفتگی یا انسدادی به‌وجود آید، این چرخه دچار وقفه یا کندشدگی می‌گردد و همین باعث بروز درد یا بیماری می‌شود. این کندشدگی یا انسداد باعث تجمع انرژی در قسمتی از مریدین شده و قسمتی دیگر را با کاهش انرژی روبه‌رو می‌سازد. همین امر هم باعث بروز بیماری‌ها می‌گردد.
بنا بر آموزه‌های طب سنتی چین، هر اختلالی در گردش انرژی چی در بدن، منجر به بیماری خواهد شد. انرژی چی در گردش خود مسیرهای معینی را طی می‌کند. این مسیر ابتدا از مریدین ریه شروع می‌شود و بلافاصله به جفت خود، یعنی رودة بزرگ می‌پیوندد. ریه و رودة بزرگ هر دو به عنصر فلز مربوط می‌شوند. از آن‌جا که تنفس نقش حیاتی در بدن دارد و اکسیژن ابتدا از طریق ریه و همراه با خون در بدن جاری می‌شود و پس از طی مسیر طولانی در عروق خونی به درون سلول‌ها وارد می‌شود و سوخت وساز (متابولیسم) را امکان‌پذیر می‌کند، جریان چی نیز از ریه آغاز می‌شود و بالأخره دی‌اکسید کربن تولید شده در درون سلول‌ها (در نتیجة سوخت و ساز و فعل و انفعالات بیوشیمیایی) نیز از طریق شبکۀ وریدی، در ایستگاه آخر خود، از طریق ریه‌ به خارج هدایت می‌شود؛ بنابراین، جریان چی نیز پس از چرخۀ کامل در مریدین‌ها دوباره به ریه باز می‌گردد.
جریان چی در مریدین‌ها را عموماً به حرکت آب در رودخانه‌ها تشبیه می‌کنند. اگر رودخانه دچار گرفتگی یا انسداد (سد) شده باشد، ممکن است طغیان کند و به اطراف صدمه بزند، یا به دلیل کاهش و گرفتگی با شدت کمی جریان یابد و اندام‌ها و سلول‌ها با کمبود انرژی مواجه شوند. در حالت اول (تجمع و انبوه شدگی انرژی) ما با درد و انقباضات عضلانی روبه‌رو هستیم و در حالت دوم (کاهش انرژی) با ضعف و سستی.

مریدین‌های اصلی

همان‌طور که در بالا اشاره شد، 12 مریدین اصلی در بدن وجود دارد که به صورت دو به دو (جفت، جفت) به یک عنصر مرتبط می‌شوند. یکی از زوج‌ها، مریدین یانگ (مثبت) است و دیگری مریدین یین (منفی). به این ترتیب دو انرژی با ماهیت متضاد در یک عنصر وحدت پیدا می‌کنند. پس هر عنصر با دو اندام داخلی مرتبط است. یکی اندام یانگ، که به آن اندام "فو" می‌گویند و یکی اندام  یین،  که به آن اندام " زانگ" می‌گویند.

پنچ زانگ و شش فو

در ابتدا در بدن پنج زانگ (دارای انرژی  یین)  شناسایی شده بود که عبارت بودند از: ریه، قلب، طحال و لوزالمعده (پانکراس)، کلیه  و کبد. اما از آن جا که شش فو در بدن وجود داشت با افزودن پریکاردیم ( غشاء خارجی قلب) شش زانگ تکمیل شد.
مریدین‌های  فو (دارای انرژی یانگ) نیز شامل: رودة بزرگ، رودة کوچک، مثانه، معده و کیسة صفرا می‌باشد و ششمین مریدین فو، مریدینی است مجازی با نام گرم کنندۀ سه گانه و وظیفة آن همان طور که از اسمش پیداست، تنظیم و افزایش انرژی‌های یانگ (گرم)  در بدن است.
حال ببینیم این مریدین‌ها به کدام عناصر مربوط می‌شوند:
عنصر فلز: مریدین ریه (زانگ) و مریدین رودة بزرگ (فو).
عنصر آتش: مریدین قلب (زانگ) و مریدین رودة کوچک (فو).
عنصر خاک (زمین): مریدین طحال و لوزالمعده (زانگ) و مریدین معده (فو).
عنصر آب: مریدین کلیه (زانگ) و مریدین مثانه (فو).
عنصر چوب: مریدین کبد (زانگ) و مریدین کیسة صفرا (فو).
از آن‌جا که در کل شش زانگ و شش فو داریم، عنصر آتش در مریدین پریکاردیوم (زانگ) و (فو) تکرار می‌شود.

چگونگی گردش انرژی حیاتی بدن

همان‌طور که پیش‌تر گفتیم انرژی حیاتی بدن از مریدین ریه آغاز می‌شود و بلافاصله به جفت خود یعنی مریدین رودة بزرگ می‌پیوندد. این انرژی سپس وارد مریدین معده شده و از طریق آن وارد مریدین طحال و لوزالمعده می‌شود. مریدین قلب مهمان بعدی این انرژی است که بلافاصله به جفت خود، یعنی رودة کوچک می‌پیوندد. سپس انرژی چی مسیر خود را از طریق مریدین مثانه دنبال کرده و وارد مریدین جفت آن، یعنی کلیه می‌شود و از آن جا وارد مریدین پریکاردیوم شده و پس از طی مسیر از مریدین جفت خود، یعنی گرم کنندة سه‌گانه ادامۀ مسیر داده و به آخرین جفت مریدین‌ها، یعنی کیسة صفرا و بالأخره کبد می‌رسد و دوباره این سیکل ادامه پیدا می‌کند.
در بدن شش کانال در دست‌ها وجود دارند و شش مریدین در پاها. مردین‌های یانگ کلاً در مسیرهای واقع در پشت بدن و مریدین‌های یین در مسیرهای جلو بدن حرکت می‌کنند.
مریدین‌های دست در قسمت جلو (یین یا زانگ) شامل: ریه، قلب و پریکاردیوم می‌باشد.
مریدین‌های دست در قسمت پشت (یانگ یا فو) شامل: رودة بزرگ، رودة کوچک و گرم کنندة سه‌گانه می‌باشد.
مریدین‌های پا در قسمت جلو و داخلی پا (یین یا زانگ) شامل: طحال و لوزالمعده، کلیه و کبد می‌باشد.
مریدین‌های پا در قسمت عقب و خارجی پا (یانگ یا فو) شامل: معده، مثانه و کیسة صفرا می‌باشد.
این مریدین‌ها هم در قسمت چپ بدن وجود دارند و هم در قسمت راست.
مریدین‌های یانگ مسیر گردششان از بالا (آسمان) به پایین است و مریدین‌های یین، از پایین (زمین) به بالا.
مریدین‌های یانگ همگی در ناحیة سر همدیگر را ملاقات می‌کنند و مریدین‌های یین در قسمت تنه.

مریدین‌های فرعی

از میان هشت مریدین فرعی، دو مریدین از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند. مریدین زایش و باروری که در قسمت بدن جاری است و یین می‌باشد و مریدین حکم‌روایی که در قسمت پشت بدن قرار دارد و مریدین یانگ می‌باشد. مسیر حرکت این مریدین درست در خط وسط بدن در جلو عقب تنه و سر می‌باشد. اهمیت این دو مریدین در وجود نقاطی است که بر روی آن‌ها قرار دارند. در مریدین زایش و باروری نقاط هشدار قرار دارند و ارزش تشخیصی بسیار بالایی برای شناخت بیماری‌ها در اندام‌های گوناگون بدن دارند. در مریدین حکمروایی نیز  نقاط کمک درمانی وجود دارند.
سایر مریدین‌های فرعی با نام‌های: چونگ، دای، یین جیائو، یانگ جیائو، یین وی و یانگ وی شناخته می‌شوند.

گردش انرژی در شبانه‌روز

انرژی چی در طول گردش خود در مسیر مریدین‌های 12 گانه، به نحوی است که در 24 ساعت از شبانه روز، هر دو ساعت در یکی از مریدین‌ها به حداکثر فعالیت خود می‌رسد. از آن‌جا که گردش انرژی از مریدین ریه شروع و در کبد به پایان می‌رسد، دورۀ فعالیت حداکثری هر مریدین به شرح نمودار زیر است.
 

به ساعات قید شده در هر مریدین توجه نمائید.

چنانچه هر یک از اندام‌های ذکر شده در بالا دچار اختلال کارکردی یا بیماری باشد با توجه به چگونگی آن (بیش فعالی یا کم فعالی و ضعف) و بر اساس رابطۀ بین عناصر پنج‌گانه که در بالا ذکر آن رفت، باید اقدام به درمان کرد. اثربخشی این درمان بر روی مریدیدن مربوطه بهتر است با توجه به ساعات قید شده برای دورۀ گذر انرژی چی در آن صورت گیرد. در مواقعی که به دلایل گوناگون از جمله خواب شبانه نتوان در همان ساعت کار درمانی را دنبال کرد ( مثلاً در مریدین‌های گرم کنندۀ سه‌گانه، کیسة صفرا، کبد، ریه و رودة بزرگ) می‌توان در ساعات نظیر آن در 12 ساعت بعدی اقدام کرد. مثلاً اگر نتوانیم روی مریدین ریه که از ساعت 3 تا 5 صبح فعال است کار کنیم، آن گاه می‌توان در ساعات 3 تا 5 عصر که زمان فعالیت مریدین مثانه می‌باشد، این کار را انجام دهیم. البته همان‌طور که ذکر شد، انتخاب این ساعات برای اثربخشی بیشتر است و به این معنی نیست که باید و حتماً در این ساعات بر روی بیمار کار کرد.

اشتراک :
دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید
امتیاز: