رایحه درمانی

 15 مرداد 1398   16:59
اشتراک :

رایحه درمانی

برگرفته از کتاب سلامتی کامل نوشتۀ دیپاک چوپرا

خلاصه نویسی و تنظیم: شهلا قاسمیان دستجردی

 

در قسمت‌های قبل، در مورد روش‌های درمان آیورودایی و در شمارۀ پیش، در مورد مراحل مختلف پانچاکارما، و به‌طور خاص، آبهیانجا توضیحاتی دادیم. گفتیم آبهیانجا، یا ماساژ با روغن، از میان مراحل مختلف پانچاکارما، مرحله‌ای است که در خانه می‌توان انجام داد و راهنمایی‌هایی هم در مورد نحوۀ انجام آن در منزل ارائه شد. حال در این شماره قصد داریم به سراغ روش درمانی شگفت‌انگیزی به نام «رایحه‌درمانی» یا «آروماتراپی» برویم.

رایحه درمانی یا آروماتراپی شاخه‌ای از طب گیاهی است که در آن از برخی روغن‌های گیاهی به صورت استنشاقی یا همراه با ماساژ به صورت موضعی استفاده می‌شود. رایحه درمانی به حفظ و بازیابی سلامت قسمت‌های مختلف بدن کمک می‌کند و باعث ارتقاء شرایط روحی و تغییر وضعیت هشیاری فرد می‌شود. از این علم به‌صورت تجویزهای تکمیلی برای بهبود بیماری‌ها نیز استفاده می‌شود.

هر یک از حواس پنج‌گانه تحت‌تأثیر ارتعاشات متفاوتی هستند و از آن‌ها اثر می‌پذیرند. ارتعاشات نوری که روی شبکیۀ چشم می‌افتند باعث بروز واکنشی می‌شوند که از ارتعاشات حس لامسه متمایز است. بدین‌گونه است که «مجموعۀ انرژی‌های کیهانی» به صورت مناظر مختلف، اصوات گوناگون، بوهای متفاوت، و غیره در می‌آیند و به دریافت و حس ما می‌رسند. سه دوشای بدن ما نیز دقیقاً با طبیعت همنوا هستند و هر کدام ترجیح می‌دهند به یک یا دو حس از حواس پنج‌گانه، بیشتر واکنش نشان دهند:

دوشای واتا به سمت شنوایی و لامسه، دوشای پیتا به سمت بینایی، و دوشای کافا به سمت چشایی و بویایی متمایل‌تر هستند. جلوۀ این تمایلات و حساسیت‌ها را می‌توان در افرادی که تک‌دوشایی هستند به‌خوبی مشاهده کرد. مثلاً تیپ‌های واتا در مقابل صداهای بلند به شدت حساس هستند و پوست‌شان کوچک‌ترین تماسی را حس می‌کند. تیپ‌های پیتا، به ویژه اگر مو و پوست روشنی داشته باشند، نمی‌توانند نور درخشان آفتاب را برای مدت طولانی تحمل کنند و همچنین به زیبایی‌های بصری شدیداً واکنش نشان می‌دهند و بالأخره کافایی‌ها که خاکی‌ترین تیپ به شمار می‌روند عاشق کانون گرم خانواده‌اند و بوها و مزه‌های آشپزخانه آن‌ها را سرمست می‌کند.

در متون قدیمی آیورودایی فهرست بلندبالایی از محرک‌های حسی ارائه شده است. مثلاً در آن‌ها گفته شده است که نگریستن به قرص ماه و پیاده‌روی در کنار آب، متعادل کنندۀ پیتا است و گوش سپردن به زمزمۀ باد در میان برگ درختان واتا را متعادل می‌کند. علاوه بر این چیزها، در این متون از شیوۀ «رایحه‌درمانی» نیز یاد شده است که به مذاق بیمارانی که آن‌را امتحان کرده‌اند بسیار خوش آمده است.

طبق این روش درمانی هر دوشا را با رایحه‌ای که با آن سازگار است متعادل می‌سازند. این سازگاری از طریق مزه‌هایی که در خوراکی‌ها یافت می‌شود حاصل می‌گردد. به‌طورکلی مزه‌ها و بوهای شیرین مثل عطر گل سرخ، واتا و پیتا را متعادل می‌کند. مزه‌ها و بوهای ترش، پیتا را افزایش می‌دهند. بوی نم خاک، کافا را افزایش می‌دهد. بوهای تلخ، واتا را از تعادل خارج می‌کنند.

مزه‌ها در زبان تنها به شش طعم شیرین، ترش، شور، تلخ، تند و گس محدود می‌شوند. ولی بینی انسان می‌تواند تا حدود ده هزار بوی مختلف را تشخیص دهد. بوهایی را که بینی می‌تواند ردیابی کند ابتدا در بافت مرطوب مخاط بینی حل می‌شوند و سپس توسط سلول‌های ویژۀ حس بویایی مستقیماً به هیپوتالاموس مغر انتقال می‌یابند. این حقیقت که بوها مستقیماً به هیپوتالاموس می‌روند بسیار پر معناست برای اینکه این غدۀ کوچک، مسئول تنظیم تعداد زیادی از عملکردهای بدن از جمله درجۀ حرارت، گرسنگی، تشنگی، میزان قند خون، خواب، بیداری، و احساساتی نظیر خشم و شادی است. پیام یک رایحه، به سیستم لیمبیک مغز (مرکز پردازش) و بخشی که مسئول حافظه است می‌رود. به همین خاطر است که بوها خاطرات گذشته را به‌خوبی برای‌مان زنده می‌کنند.

در آیورودا رایحه‌ها، برای ارسال پیام‌های خاصی که متعاد‌ل کنندۀ سه دوشا هستند، به کار گرفته می‌شوند. سه دوشا به‌طورکلی توسط بوهای زیر متعادل می‌گردند:

واتا به کمک ترکیبی از رایحه‌های گرم و شیرین و ترش نظیر اسانس پرتقال، ریحان، گل شمعدانی و میخک متعادل می‌گردد.

پیتا به کمک ترکیبی از رایحه‌های شیرین و خنک مثل اسانس چوب صندل، گل سرخ، نعناع، دارچین، یاسمن به حالت تعادل درمی‌آید.

کافا نیز مثل واتا به کمک ترکیبی از رایحه‌های گرم اما با طعمی تندتر مثل سروکوهی، اوکالیپتوس، کافور، میخک متعادل می‌شود.

ادامه ی این مقاله را در شماره 121 مجله دانش یوگا بخوانید.

دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید
امتیاز شما به این مقاله :