0
امتیاز کاربران 0 از 5
ویژه نامه نوروز شماره 89-90

ویژه نامه نوروز شماره 89-90

 قیمت

فهرست مقالات

3

سرمقاله

4

شروع بهار؛شروع تغییر و دگرگونی(سخن مدیر مسئول)

6

اثر درمانی هاتا یوگا

8

تأثیرات یوگا بر پیشرفت مهارت‌های رهبری

12

یوگا؛ یار شما در خانه

15

یوگا و آناتومی

16

سعادت ابدی(زن)        

18

نقوش هندسی برای شناخت خود برتر     

20

درس‌هایی برای زندگی

22

چرا پزشکان یوگا را برای بیماران مبتلابه سرطان... 

24

یوگا در خانه؛ کپسول‌های یوگایی   

26

آيا شما از موفقيت می‌ترسید؟    

29

چهار وضعیت یوگای کودکان برای فصل بهار       

31

چگونه از صدمات و درد و آسیب به شانه‌.... 

34

یادداشت‌ها «خداحافظ روزمرگی‌ها»

35

ذهن برتر

36

مین شیانگ(چهره خوانی)      

38

سِوا خدمت به بشریت

41

موسیقی و بدن

42

آشنایی باکلاس‌های آرام‌سازی ویژۀ کودکان

43

مدیتیشن و مدیریت زمان

44

یوگا و هنرهای رزمی              

47

پنج طریقی که یوگا از سرطان جلوگیری می‌کند                                    

50

چهار روش ترک اعتیاد به نوشابه در یک هفته

51

وینی یوگا

54

یوگا و تندرستی

56

کی بخوابیم؟

58

یـوگا برای مـردان

60

یوگای لاغری

62

سؤال از شما، پاسخ از ما 

64

اخبار

66

علم فنگ‌شويي براي زندگي‌هاي امروزي...

68

هشت راه برای تغییر زندگی‌ در سال جدید

70

هفت‌سین نوروزی و عدد مبارک هفت

72

همه‌چیز دربارۀ عود

74

فنگ‌شویی برایِ سال جدید

76

بیست مکان دیدنی که در طول حیات باید دید

79

تمرین یوگا در طبیعت

83

پاکسازی بهاری به روش آیورودا

84

سنکل‌پای  سال نو

86

طالع بینی سال 1395   

88

افراد شاد این شش کار را انجام نمی‌دهند

90

با یک مدیتیشن ساده، ذهن خود....

91

شش راه بخششِ دیگران ...

 

کی بخوابیم؟

نویسنده: دکتر حسن محمدی
قسمت پایانی

در شمارۀ گذشتۀ دانش یوگا در مورد میزان خواب که می‌بایست کافی و عمیق باشد‌، همچنین به شرایط مکان خواب که باید متناسب با مزاج هر فرد به لحاظ گرمی و سردی، آرام و کم‌نور باشد و وضعیت بدن هنگام خوابیدن که می‌تواند به‌صورت دمر، طاق‌باز و به پهلو باشد، صحبت کردیم. در این شماره به لباس‌خواب مناسب، خواب در مزاج‌ها، فصول و اقالیم مختلف، اهمیت و نقش ورزش در بهبود خواب و رایحه‌درمانی می‌پردازیم.

 

لباس‌خواب:

توصیه‌شده كه گرم‌مزاجان و در گرما باید لباس كتان و سردمزاجان و در سرما لباس پنبه‌ای و حرير بپوشند. هنگام خواب در فصل سرد بايد از پوشش و روانداز بيشتري استفاده كرد و بهتر است هنگام خواب، حداقل روي شكم پوشانده شود تا هضم بهتري اتفاق افتد.

 

خواب در مزاج‌ها، فصول و اقاليم مختلف:

از ویژگی‌های طب سنتي ايران، تشخيص، تدبير و درمان، متناسب با مزاج هر فرد است. در طب سنتي، سنين مختلف و اقلیم‌های مختلف هر يك مزاجي دارند كه می‌تواند در سلامت فرد تأثیرگذار باشد.
در دستورات حفظ‌الصحه و تدابیر سته ضروريه نيز اگرچه دستورات عام براي همه سنين و مزاج‌ها وجود دارد، اما بسياري از توصیه‌های انجام‌شده در مورد خواب نیز متناسب با مزاج خواهد بود. ضمن اينكه در مقابل، از وضعيت خواب و رؤیا نيز می‌توان بر مزاج استدلال كرد؛ براي مثال كثرت بيداري، دال بر حرارت یا يبوست و كثرت خواب، دلالت بر برودت یا رطوبت دارد. رؤیا نيز از علائم تشخيصي است. محتويات و جزئيات رؤیاهای فرد می‌تواند گوياي وضعيت خاص جسمي و رواني باشد؛ براي مثال در غلبۀ صفرا، خواب‌هایی با مضمون آتش و رنگ زرد، جنگ و پرخاشگری، در غلبۀ خون، خواب‌های در رابطه با خون و به رنگ سرخ، در غلبۀ بلغم خواب‌هایی با محتوای آب و به رنگ سفيد، مثل خواب باران، عروسی و دریا و در غلبۀ سودا با مضمون ترس و وحشت و تاريكي و سياهي مشاهده می‌کند.
اغلب خواب افراد با مزاج سرد و تر و گرم و تر بيشتراست، ولي افراد با مزاج سرد و خشك و گرم و خشك، با خواب كمتري انرژي لازم را به دست می‌آورند. بيشترين خواب را كودكان داشته، چون رطوبت بيشتري دارند. بیداری شبانه براي افراد عصبي با مزاج گرم مناسب نيست و خواب روز براي بيماران مفصلي با سوء مزاج سرد و تر پسنديده نمی‌باشد.
در مزاج گرم و خشک 6-7 ساعت خواب شبانه كافي است و روزهاي تابستان 1 ساعت بعد از ناهار (درصورتی‌که ناهار از میوه‌جات و سالادها استفاده بکنند، بهتر است) رطوبت کافی را به بدن می‌رساند. اين افراد بايد از بی‌خوابی و کم‌خوابی (كمتر از پنج ساعت) و دیرخوابی اجتناب كنند. مزاج گرم و خشك بيشتر مستعد کم‌خوابی است و کم‌خوابی، بسیار بر رفتار این مزاج تأثیرگذار است و بدترین زمان خواب برای این افراد، خوابیدن هنگام غروب است.
در مزاج گرم و تر 7-8 ساعت خواب شبانه توصيه می‌شود. زود خوابیدن و زود بيدار شدن براي اين مزاج‌ها بيشتر تأكيد شده است. در تابستان نيم ساعت چرت بعد از غذای سبک مفيد است. اين مزاج‌ها به پرخوری و پرخوابي مستعدترند و بیش از هشت ساعت خواب برایشان مفید نمی‌باشد و بدترین زمان خواب برای این مزاج، خواب زمان طلوع و غروب است.
در مزاج سرد و تر حداکثر 8 ساعت خواب كافي است. سحرخيزي برای این مزاج بسیار مفید است تا از توليد بلغم اضافي خودداري شود. خواب زیاد و استراحت بیش‌ازاندازه باعث افزايش سردي و تري و درنتیجه چاقی می‌شود و خواب در زمان طلوع، در طول روز و غروب برای این افراد بسیار بد و یکی از دلایل افسردگی و چاقی این افراد است.
خوابيدن طولاني طي روز و قبل از طلوع برای همه زیان‌آور است و در این‌ افراد بيشتر، چراکه بلغم را زياد می‌کند و باعث سنگيني سر، التهاب سینوس‌ها و کند شدن فعاليت مغزی، افسردگی و چاقی می‌شود. اين افراد نيز به پرخوابي مستعدترند.
در مزاج سرد و خشک 6-7 ساعت خواب کافی است و حداكثر نيم ساعت چرت بعد از غذاي ظهر داشته باشند. از بی‌خوابی و کم‌خوابی بپرهيزند. اين افراد به بی‌خوابی مستعدترند. درمجموع خواب و آسايش برای خشک‌مزاجان بسيار مفيد است و ترمزاجان از پرخوابي پرهيز كنند.
خوابيدن طولاني طي روز و قبل از غروب در همه زیان‌آور است و در این‌ها بسیار بيشتر، چراکه سودا را زياد می‌کند و باعث بدخلقی و لجبازی می‌شود. اين افراد نيز به بدخوابی و فکر و خیال زیاد قبل از خواب مستعدترند، به همین خاطر تمرینات یوگا و یا هر چیزی که بتواند به آرامش ذهن کمک کند، برای این افراد مفید است.

 

خواب در اقلیم‌های مختلف:

اقليم منطقه نيز به لحاظ تنظيم خواب می‌تواند مدنظر قرار گيرد. اگرچه به‌طورکلی ایران در اقلیم گرم و خشک قرار دارد، اما مناطق مختلف كشور، اقلیم‌های متفاوت دارند؛ لذا در مناطق مختلف با اقلیم‌های گوناگون گرم و تر، گرم و خشك، سرد و تر و سرد و خشك توصیه‌های ذکرشده در بالا می‌تواند در بهداشت و تنظيم ساعت خواب مؤثر باشد؛ مثلاً در شمال کشور که غلبه سردی و تری در آنجا بیشتر است، باید افراد بلغمی بیشتر در مورد خواب و زمان آن به‌ویژه در هنگام طلوع خورشید و بلافاصله بعد از غذا حساس باشند و در مناطق کوهستانی که غلبۀ سردی و خشکی در آنجا بیشتر است، خواب هنگام غروب بسیار می‌تواند بر خلق‌وخوی آن‌ها تأثیر بگذارد و همچنین در مناطق گرم و بیابانی بهتر است در طول روز و گرمای زیاد انرژی موردنیاز خود را از خوابیدن کسب کنند.

 

اختلالات خواب و عوارض آن:

امروزه خواب به‌عنوان یکی از نیازهای اساسی بشر در جهت حصول احساس آرامش، کاهش اضطراب و سلامت جسمانی می‌باشد. از طرفی بی‌خوابی یکی از شایع‌ترین شکایات اختلال خواب به‌خصوص در بین افراد مسن است و می‌تواند ناشی از پیامدها و علل مختلفی باشد که این افراد در اثر مواجه با استرس‌ها و تغذیۀ بد به آن مبتلا شده‌اند. در این میان اصلاح سبک زندگی و تغذیه می‌تواند به‌عنوان اولین موارد در جهت بهبود کیفیت خواب این افراد نقش ویژه‌ای را ایفاء کند.
بی‌خوابی حتی رفتار فرد در محیط خانواده و جامعه را نیز تحت تأثیر قرارمی دهد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که محرومیت از خواب بر روی سیستم ایمنی تأثیر منفی دارد، کم‌خوابی یک رفتار تنش‌زا محسوب می‌شود و باعث تضعیف سیستم ایمنی می‌گردد.
اهمیت خواب هنگامی مشخص می‌شود که فرد از آن محروم شود، محرومیت از خواب، رفتار، قضاوت و واکنش فرد به محیط بیرون را دچار اختلال می‌کند. اختلالات خواب، جنبه‌های مختلف زندگی انسان ازجمله کیفیت زندگی، سلامت عمومی، عملکرد فیزیولوژیک و جنبه‌های شناختی روانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد و فعالیت روزانه را مختل می‌سازد.
برای بهبود کیفیت خواب در دنیا از روش‌های دارویی و غیر دارویی متعددی مانند استفاده از داروهای خواب‌آور، رفتاردرمانی، ماساژ درمانی، یوگا و مدیتیشن و تکنیک‌های شناخت درمانی و بهداشت خواب استفاده‌شده است.
داروهاي متفاوتی مانند دیازپام و اگزازپام از دستۀ داروهاي بنزودیازپینی شایع‌ترین داروهاي مورداستفاده هستند؛ اگرچه مصرف این داروها در سطح جامعه رو به افزایش است، ولی عوارض جانبی زیادي دارند که به‌طور شایع در استفاده با دوز بالا و مصرف طولانی‌مدت بیشتر دیده می‌شوند.
شایع‌ترین عوارض داروهای خواب‌آور افسردگی، مشکلات تنفسی، کاهش کیفیت خواب و نقص در عملکرد و حافظۀ فرد است، اما در سال‌های اخیر با توجه به تمایل افراد و همچنین آگاهی از عوارض داروهای شیمیایی تمایل به استفاده از روش‌های غیر دارویی افزایش‌یافته است.
مطالعات نشان می‌دهد که روش‌های غیر دارویی اثربخشی بیشتری نسبت به روش‌های دارویی دارند.
مروري بر مطالعات گذشته، جایگاه طب مکمل و در خلال آن انجام تمرینات آرام‌سازی ذهن (یوگا و مدیتیشن)، نوع تغذیه، ماساژ و همچنین رایحه‌درمانی را به‌وضوح به تصویر می‌کشد.
مطالعات متفاوتی که در این زمینه‌ها انجام‌شده، تأثیر این عوامل بر خواب را به اثبات رسانده است.
در عصر حاضر پالایش ذهن و آرامش آن امری کاملاً ضروری به نظر می‌رسد و شاید اولین و بهترین راه‌کار برای درمان بی‌خوابی و بدخوابی است. شلوغی ذهن، گفتارهای زیاد درونی، استرس و اضطراب را فقط و فقط می‌توان با پالایش ذهن و افزایش معنویت از بین برد.
بدون پالایش و پاک‌سازی منظم ذهن نمی‌توان انتظار داشت، بی‌خوابی یا بدخوابی به‌طور ریشه‌ای درمان شود؛ زیرا شرایط ذهن در لحظۀ خواب ارتباط مستقیم باکیفیت خواب شما دارد؛ به همین جهت پیشنهاد می‌کنیم حتماً راهی درست برای آرامش ذهنتان بیابید تا بتوانید خوابی راحت را تجربه کنید.
اهمیت بعدی با تغذیه است. مصرف زیاد غذاهای غیرطبیعی و ناسالم به‌شدت عملکرد بدن انسان را تحت تأثیر خود قرار داده و تنها راه اصلاح آن برگشت به الگوهای صحیح تغذیه و مصرف بیشتر غذاهای زنده (میوه‌جات، سبزی‌ها، خشکبار، غلات، حبوبات) است. با رعایت کردن اصول صحیح تغذیه می‌توانید مصرف داروهای شیمیایی را کم و آن‌ها را ترک کنید و باوجودآن خوابی راحت را تجربه نمایید.
شما می‌توانید با یک برنامۀ غذایی مبتنی بر غذاهای گیاهی کمک زیادی به برطرف کردن مشکل بی‌خوابی خود کنید. به‌طوری‌که بیش از هفته‌ای یک‌بار از انواع گوشت چه سفید یا قرمز استفاده نکنید، این کار هم کمک به آرامش ذهنتان می‌کند و هم تجمع سموم را در بدنتان کاهش می‌دهد و این کاهش سموم به بهتر خوابیدن شما کمک می‌کند.

 

ورزش:

ورزش در طب سنتی ایران اهمیت فراوانی دارد. ابن‌سینا در کتاب اوّل قانون، در بحث تدابیر مشترک، مهم‌ترین تدبیر در تندرستی را در درجۀ نخست ورزش کردن و سپس تدبیر غذا و تدبیر خواب می‌داند.


تعریف ورزش

ورزش حركتي تابع اراده است. در ورزش، تنفس، بلند و بزرگ و پی‌درپی می‌آید. هركس بتواند با شيوۀ صحيح و متناسب با اعتدال مزاج خود و در وقت و هنگام مناسب ورزش كند از چاره‌جویی (پیش‌گیری) و مداوای بیماری‌های مادي و مزاجي كه به دنبال آن می‌آید، بی‌نیاز می‌گردد.
از این تعریف برمی‌آید که ارادی بودن ورزش در نتایج حاصله مهم و مؤثر است؛ بنابراین انجام ورزش‌های غیرارادی که این روزها بسیار باب شده است (مثل انواع دستگاه‌های ویبره یا دستگاه‌هایی که با ایجاد جریان‌های الکتریکی عضله را دچار انقباض‌های ریتمیک می‌کنند)، نمی‌تواند مفید فایده باشد؛ چنان‌که زیان‌های این نوع ورزش‌ها به‌تدریج بر محافل علمی روشن‌شده است.
درواقع اراده و تمركز در ورزش، حرارت غريزي و قوا را متوجه عضو مي‌كند و تأثيرات مطلوب را به‌جا مي‌گذارد؛ بنابراین کارهاي روزمره ورزش محسوب نمی‌شوند. البته بعید است که فعالیت‌هایی مثل کشاورزی، آهنگری و ... را نیز بتوان مشمول این برداشت دانست.
رعایت شرایط مناسب ورزش در حصول نتیجۀ مطلوب ضروری است؛ بنابراین بر اساس عواملی چون سن، جنس، مزاج، نوع تغذیه، بیماری‌های شخص، فصل، اقلیم محل زندگی و ... نوع ورزش هر فرد با دیگری متفاوت است و تجویز عمومی ورزش برای همگان ممکن نیست.

 

ویژگی‌ها و شرایط ورزش مناسب در طب سنتی

ورزش معتدل كه اعضا و حرارت غریزی را تقویت می‌كند، آن است كه پوست، سرخ و تنفس، تند شود و تعریق ایجاد كند.
هرگاه تندی نفس و تعریق به‌افراط برسد، باید ورزش قطع شود، زیرا سبب ضعف حرارت غریزی می‌گردد. یک معیار ساده برای ارزیابی تناسب شدّت ورزش این است که در هنگام ورزش، فرد بتواند صحبت هم بکند.
اگر کسی بخواهد سنگین‌تر از این ورزش نماید (مثل ورزش‌های حرفه‌ای)، حتماً باید تحت تدابیر خاصی به ورزش بپردازد تا آسیبی به او نرسد.
ورزش کمتر از این مقدار هم به صلاح نیست؛ چراکه اخلاط را به جنبش درمی‌آورد، امّا باعث دفع آن‌ها نمی‌شود و این باعث بیماری است.
بهترین اوقات ورزش، پس از خروج غذا از معده و كامل شدن هضم معدی است. انجام ورزش بلافاصله پس از غذا مضر است. انجام ورزش قبل از کامل شدن هضم غذا، موجب نفوذ غذای خام در اعضاء و ایجاد سده (گرفتگی) می‌شود. در حقیقت، عروق و خون، به‌جای اینکه مشغول انجام فعالیت‌های مربوط به گوارش شوند، با شروع ورزش، مشغول استخوان‌ها و عضلات شده و کار هضم، ناقص رها می‌شود؛ به‌عبارت‌دیگر، در صورت انجام ورزش با شکم پر، به‌جای تمایل حرارت غریزی به درون (دستگاه گوارش) برای انجام هضم غذا، این حرارت به سمت بیرون (استخوان‌ها و عضلات) آمده و فساد غذا در دستگاه گوارش پیش می‌آید. فاصلۀ بین تغذیه و ورزش، بسته به نوع غذاهای مصرفی متفاوت است و به‌طور متوسط حدود سه ساعت بعد از غذا است. طبیعتاً در صورت مصرف غذاهای لطیف، این مقدار کمتر و در صورت مصرف غذاهای سنگین، این زمان طولانی‌تر می‌شود. همچنین ورزش حین گرسنگی نیز توصیه نمی‌شود، بنابراین کسانی که عادت به ورزش در صبح زود (ناشتا) دارند، باید قبل از شروع ورزش، اندکی غذای لطیف (مثلاً یک عدد سیب) میل کنند. پیش از ورزش باید مدفوع و ادرار دفع شود، یعنی همان‌طور که به هنگام ورزش، بدن نباید در دستگاه گوارش کار نیمه‌کاره‌ای داشته باشد؛ در مورد عمل دفع مواد زائد خود نیز نباید به دل‌مشغولی خاصی گرفتار باشد. قبل از ورزش، باید اشتغالات قوای بدن را به حداقل رساند تا تمرکز آن‌ها تنها متوجۀ امر ورزش باشد.
این نکته، یعنی ضرورت تمرکز قوا بر یک فعالیت، یکی از اصول فخیم طب سنتی است که به‌شدت به شرایط ذهنی و آگاهی لحظه‌به‌لحظه انسان در زندگی روزمره بستگی دارد.
داشتن خواب و استراحت کافی قبل از ورزش نیز از ضروریات است.
بهترین زمان ورزش در فصل بهار، نزدیک نیم روز (بین صبح تا ظهر)، در تابستان در اول روز و در زمستان در آخر روز (نزدیک غروب آفتاب) می‌باشد.
می‌توان بهترین ورزش را در زمان حاضر پیاده‌روی یا در برخی از موارد دویدن دانست که پیشنهاد می‌شود روزانه 30 تا 45 دقیقه پیاده‌روی در برنامۀ زندگی هر فرد قرار بگیرد. در طی روز حتماً تمرینات ورزشی انجام دهید تا به هنگام خواب احساس بهتری داشته باشید.

 

رایحه‌درمانی:

مطالعات فراوانی که بر روی رایحه‌درمانی با اسانس‌های مختلف انجام‌شده، تأثیر آن‌ها را مثبت نشان داده است. میزان عملکرد بهارنارنج در کاهش اضطراب به‌اندازۀ داروي دیازپام است؛ پس می‌توان آن را جایگزین داروي دیازپام نمود.
در طب سنّتی ایران، بهارنارنج به‌عنوان یک گیاه آرام‌بخش و تقویت‌کنندۀ خواب شناخته‌شده است.
آروماتراپی با اسطوخودوس، کیفیت خواب را بهبود می‌بخشد و اسانس آن باعث کوتاه شدن زمان به خواب رفتن، افزایش مرحلۀ دوم خواب و کاهش مرحلۀ حرکات سریع چشمی می‌شود.
دم‌نوش گیاهی بادرنجبویه بر اختلال خواب مؤثر است.
پایان

سفارش دهید





دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید
امتیاز شما به این محصول :