تاثیر یوگا بر کاهش استرس

  0
 947

یوگا برای کاهش استرس

دنیای امروز جهانی است پرتنش؛ پر از فشارهای روحی و عصبی، اندوه و افسردگی، دلهره و تشویش . میلیون ها نفر مبتلا به استرس هستند ، اما دل نگرانی ( استرس) همیشه مخرب و زیانبار نیست! در واقع گاهی اوقات بهتر است كه ما نگران باشیم. در یك كلام می توان گفت استرس واكنش لازم و حیاتی است، اما با گذشت زمان ویرانگر می شود. استرس یا فشار روانی فراگیرترین عارضه در مردم جهان و ریشه ی اكثر بیماری های جسمی و روانی است.

تمرین مستمر آساناها و پرانایاما در یوگا نه تنها در کاهش استرس تأثیر به سزایی دارد بلکه یک روش درمانی طبیعی برای کاهش استرس به شمار می رود. تمرین آسانا و پرانایاما در کنار هم انرژی زیادی را در بدن آزاد می کند و تنش موجود در عضلات تحت استرس را آزاد می سازد.
از آنجاییکه یوگا به علت و ریشۀ استرس می پردازد و نه نشانه های آن، بنابراین نیازمند تمرین مستمر در این زمینه می باشد. این تمرینات مداوم ذهن را که همواره به بیرون از خود مشغول است را متوجه درون می سازد و همین سبب آرام شدن ذهن می شود.
زمانی که ذهن ناآرام است، میزان استرس بالا است و قرار گرفتن در نهایت حرکت امری بس دشوار است. به همین دلیل کار با ابزار به شما کمک می کند از منافع آساناها به راحتی بهره مند شوید.

استرس چیست؟

از بسیاری جهات استرس مانند عشق است . خودش را از راه های عجیب نشان می دهد و یك نیروی قوی است كه قادر است خوبی ها و بدی های بسیاری را سبب شود و هر كس آن را به گونه ای درك می كند. از نظر علمی، استرس عبارت است از عدم تناسب بین تقاضاها در زندگی ما و منابعی كه برای برآوردن آنها داریم. در حقیقت استرس یك واقعه نیست. بلكه واكنش فرد نسبت به یك واقعه است.

این پاسخ غیرارادی به خطر، از اولین روزهای زندگی در ما به ارث گذاشته می شود. وقتی ما از استرس حرف می زنیم، آنچه معمولاً شرح می دهیم یك سری نشانه ها هستند که در افراد متفاوت می­باشند.

بیماری های قلبی، زخم های گوارشی، احساس فرسودگی و خستگی مداوم، از دست دادن حافظه، گرفتگی عضلات  گردن، افسردگی و سردرد، تعدادی از نشانه های عمومی استرس می باشند. استرس مزمن در بسیاری از افراد سبب چاقی می شود كه همین امر به نوبه خود از طول عمر می كاهد. حتی بیماری های خطرناكی مانند سرطان با استرس در ارتباط است.

تحقیقات نشان داده است كه بدن زنان و مردان به گونه ی متفاوتی به تنش های روانی پاسخ می دهد. همچنین محققان مدارك غیرقابل انكاری درباره چگونگی اثرآن بر رشد و تكامل كودكان از نخستین  هفته های زندگی ارائه داده اند. واكنش استرس در برابر خطر، در دو مرحله مجزا عمل می كند: درمرحله نخست ، مغز احساس خطر را دریافت می كند و با ارسال پیام به مركز غدد فوق كلیوی سبب ترشح آدرنالین می شود. آدرنالین به خون می ریزد، تنفس كوتاه می شود، ماهیچه ها سفت می شوند و بدن برای عمل آماده می گردد.مرحله دوم واكنش استرس ، طی ۵ تا ۱۰ دقیقه بعد اتفاق می افتد. به نظر می رسد محور هیپوتالاموس – هیپوفیز و  قشر غدد فوق كلیه رابطه نزدیكتری با استرس های هیجانی و فكری داشته باشد.

استرس به گونه شگفت آوری می تواند شكل بدن ما را عوض كند. واكنش استرس بلافاصله ذخایر چربی بدن را برای تولید انرژی و متابولیسم در عضلات به حركت در می آورد. با اطمینان می توان گفت كه سلول های چربی شكم به این هورمون ها حساس هستند و افراد دارای مقادیر زیاد این هورمون ها، مستعد تجمع چربی در ناحیه میانی بدن هستند، حتی اگر سایر نواحی بدن لاغر باشند. پاسخ به استرس در زنان و مردان اختلافات فاحشی دارد. فشارخون زنان در این شرایط كمتر از مردان افزایش می یابد، هر چند پس از یائسگی یا برداشتن رحم ، این تفاوت كمتر خواهد شد. این امر مطرح كننده ی اثر حمایتی استروژن است. اما واكنش زنان نسبت به استرس­های بیرونی طیف وسیعتری را نشان می دهد. به عبارت دیگر، زنان بیشتر تنش های خارجی را احساس می كنند و این به دلیل طرز نگاه خاص آنان به جنبه های مختلف زندگی است. در حقیقت مردان در یك زمان تنها مراقب یك چیز هستند، اما زنان  مراقب همه جا می­باشند به نظر می رسد جدا از جنسیت، تجارب اوایل دوران كودكی نیز اثر عمیقی بر شیوه برخورد با تنش های خارجی داشته باشد.

والدین اغلب در مورد منشاء استرس در زندگی كودكان خود دچار اشتباه می شوند. آنها تصور می كنند كه اطفال بیشتر از كارهای دوستان خود ناراحت می شوند اما حقیقت چیز دیگری است. بزرگترین مسائلی كه فكر آنها را ناراحت می كند، بیمار شدن، دعوا و اختلافات خانوادگی و طلاق والدین است.

كودكانی كه زندگی سالمی دارند و به خانواده هایشان عشق می ورزند، یاد می گیرند كه چگونه واكنش استرس را تعدیل كنند.

توماس هلز ۱ در پژوهش های خود به این نتیجه رسید كه تنها عامل مشترك در ایجاد هر نوع استرس، لزوم و اجبار در ایجاد تغییر و تحول مهم در روند زندگی معمولی فرد است. این پژوهشگر مشاهده نمود كه در بیماران مبتلا به سل ، شروع بیماری غالباً متعاقب یك سلسله اتفاقات و حوادث و بحران های مخرب مانند مرگ و میر در خانواده ، از دست دادن شغل یا تغییر آن، ازدواج، طلاق و مانند آن بوده است. البته باید متذكر شد كه استرس علت ایجاد سل نمی باشد، لیكن در شدت وخامت آن مؤثراست. در پژوهش دیگری مشخص گردید كه میزان سرماخوردگی در افرادی كه قدرت مقابله با فشارهای زندگی را ندارند به مراتب بیشتر از دیگران است. به منظور نشان دادن اثر استرس ناشی از تغییرات عمده زندگی كه عامل مشترك تمام استرس ها است، هلمز و روان شناس دیگری به نام ریچارد ریهی ۲، از پنج هزار نفر سؤالاتی مبنی بر اولویت دادن به اتفاقات و حوادث و تغییرات مهم زندگی نمودند كه براساس آن ، مقیاس معروف هلمز - ریهی برای اندازه گیری درجه اهمیت وقایع زندگی ساخته شد. نتیجه این پژوهش ، اولویت وقایع اتفاقی را در زندگی این پنج هزار نفر نشان می دهد.

قدمت استرس به اندازۀ قدمت تمدن است. حکیمان در زمان های گذشته از تأثیر مشغولیات زندگی روزمره بر ذهن و جسم آدمی آگاه بودند. یوگا به ما کمک می کند که ذهن را از این شلوغی ها دور کنیم و آرامش را به ذهن هدیه کنیم. ما از زمان تولد استرس را تجربه می کنیم و سراسر عمر خود را مشغول هماهنگ کردن خود با استرس های مختلف می کنیم. بعضی از ما به دلایلی در این امر موفق تر از دیگران عمل می کنیم که می توان در این زمینه شخصیت محیط و یا شرایط جسمی را مؤثر دانست.
به هر حال هرکسی مجبور است که در زمان هایی با استرس دست و پنجه نرم کند و برای همین راهی جز آرام کردن و هماهنگ کردن ذهن، بدن فیزیکی، بدن روانی، بدن معنوی خود ندارد. همۀ ما به نوعی به دنبال روش هایی برای کنترل ذهن هستیم که هرچه در این امر موفق تر باشیم، در زنذگی نیز موفق تر خواهیم بود و یوگا یکی از بهترین و قابل فهم ترین و تأثیرگذارترین راه حل را برای این مسئله پیشنهاد می کند. استرس پدیده جدیدی نیست. استرس همیشه با ما بوده است. البته پیشینیان ما استرس هایی را که هم اکنون در زندگی مدرن همراه با تکنولوژی پیشرفته با آن مواجه هستیم نداشته اند، اما روند عادی زندگی هم استرس هایی را برای ما ایجاد می کند و آدمی از زمان متمدن شدن به دنبال راه حلی قابل دسترس برای استرس بوده است.
دریافت پاتانجلی از استرس موجب شد او کتاب یوگا سوترای خود را با این جمله
 آغاز کند :
"Chitha Viriti Niruddha" که ترجمه آن این است: آرام کردن امواج ذهن" که می شود آن را به این صورت ترجمه کرد: "کنترل امواج ناشی از افکار یا امواج ذهنی ناشی از استرس" و او بیان می کند که چگونه یوگا در شرایط استرس زا می تواند انسان را یاری کند...

دلایل استرس کدامند؟

کماکان همه ما آرامش را در لذت های موقت و ناپایدار زندگی جستجو می کنیم و آرزوها، خواسته ها و نیازهای ما بی انتهاست. که اینها همه ما را به دو جهت مخالف سوق می دهند. در یک سو ذهن ما جذب دنیای بیرون و جذابیت های آن می شود و از سوی دیگر، در عمق وجودمان به دنبال یافتن هستۀ وجودی و خودِ واقعیمان هستیم. این تضادها ما را در دام آرزوها، نارضایتی ها، خشم ها، نگرانی ها، خستگی ها و از پا افتادن ها گرفتار می کنند و به عبارتی ما را دچار استرس می کنند.

کنترل احساسات برای کنترل استرس

احساسات ما دائماً توسط ذهن ما کنترل می شوند. پس برای کنترل احساسات باید بتوان ذهن را کنترل کرد. از طریق آرام سازی احساسات و متوجه ساختن آن ها به درون می توانیم آن ها را از سيطرۀ ذهن بیرون بکشیم. زمانی که فرد آرام است و ذهن در حالت مدیتیشن قرار می گیرد، افکار و احساسات ما، در کنترل ما هستند. از این دیدگاه، شرایط و اتفاقات بیرونی معمولاً استرس زا هستند و می توانند باعث آسیب های احساسی شده که ممکن است، زندگی فرد را برای مدت طولانی کنترل کنند. بنابراین توجه و بررسی مرتب احساسات و اینکه کدام احساس را باید تغییر دهیم و کدام یک را رها کنیم، بسیار حائز اهمیت است. تمرینات یوگا بدن و ذهن شما را هماهنگ می سازد و تکنیک های تنفسی با آرام و یکنواخت ساختن تنفس، بدن را آرام و ریلکس می کند و ذهن را از دنیای ناآرام بیرونی جدا می کند و این روند شفابخش می تواند در زندگی روزمرۀ شما احساس شود. زمانی که فعالیت های روزانۀ خود را به خوبی و با کفایت انجام می دهید. شخص آرام دارای انرژی فعال و سیال در روان می باشد، بدون آنکه انرژی خود را به هدر دهد و در این وضعیت هیچ یک از نشانه های استرس یعنی میگرن، خستگی مفرط، اضطراب و تنش اتفاق نمی افتد. شرایط بیرونی هرچه که باشد، ذهن آرام و منسجم بوده و بدن از بیماری به
 دور می ماند.

استرس مثبت و استرس منفی

استرس مثبت می تواند فرد را به سمت خلاقیت، تلاش و کوشش برای رسیدن به هدف و خواست خود ترغیب کند و استرس منفی می تواند، سلامتی فرد را به خطر اندازد و او را به سمت افسردگی سوق دهد. یوگا به شما می آموزد که استرس منفی را به استرس مثبت تبدیل کنید.
استرس زیاد می تواند، سلامتی شما را به خطر بیندازد و به ثبات احساسات شما آسیب برساند. امروزه بسیاری از این امر آگاه هستند که این نوع استرس می تواند خطرناک باشد. این نوع استرس می تواند فلج کننده بوده و در شما حس سستی، رخوت و عدم توازن ایجاد کند. با این وجود نوع دیگری از استرس می تواند در شما ایجاد انگیزه و خلاقیت کند که این همان استرس مثبت و سازنده است.

انواع استرس چیست

ما باید قادر به تشخیص استرس مثبت از استرس منفی باشیم. استرس منفی ما را در مقابه با بیماری ها یا ثبات احساسات ناتوان می سازد که مانند برخی بیماری ها، این امر ممکن است نهفته و پنهان بماند و ممکن است در بعد جسمانی ما خود را به صورت تنفس های کوتاه و منقطع آشکار سازد. در هر صورت استرس منفی و مثبت مانند دو روی یک سکه عمل می کنند که معمولاً یکی از آن ها غالب می شود.
هرکسی باید سعی کند روش های تبدیل استرس منفی به مثبت را بیاموزد. در غیر این صورت سلامتی جسم و ذهن کاری دشوار خواهد بود. ذهن، بدن و احساسات ما تحت تأثیر استرس های فیزیکی، ذهنی،احساسی، روحی و روانی می باشند که معمولاً به صورت گرفتگی ها و انقباضات در عضلات، مفاصل و تحلیل استخوان ها، پایین آمدن سیستم ایمنی بدن یا کم کاری ارگان های حیاتی بدن، ظاهر می شود.
تنش های احساسی و عضلانی بسیار با هم مرتبط هستند و چنانچه این استرس ها و تنش ها ادامه پیدا کنند، باعث گرفتگی و کوفتگی عضلات، درد مفاصل، انقباض در صورت و آرواره ها می شوند. چنانچه شما از استرس رنج می برید، ممکن است، سردرد، میگرن، بی خوابی، سوءهاضمه ، احساس کشیدگی و انقباض در دیافراگم و یا سندروم روده تحریک پذیر را تجربه کرده باشید.

واکنش به استرس

انسان ها نسبت به شرایط مشابه استرس زا به طرز متفاوتی واکنش نشان می دهند. بعضی ممکن است عصبانی شوند، برخی ممکن است گیج و دست پاچه یا غمگین شوند ، ولی در نهایت استرس منجر به پیری زودرس یا حتی بیماری های کشنده می شود.
علم ایمن شناسی روان تنی، ارتباط بین جسم، ذهن و احساسات را ثابت کرده است. اما یوگی های باستان هزاران سال پیش به آن دست یافته بودند. براساس علم یوگا سلامتی ذهن بر جسم تاثیر می گذارد. در حالی که استرس و فشارهای روانی تمامی سیستم های بدن را دچار مشکل می سازد.
 

راه های آرام سازی استرس

برای کاهش استرس، جسم و ذهن باید هماهنگ عمل کنند. تنش هایی که همراه با استرس هستند در عضلات ، دیافراگم و سیستم عصبی باقی می مانند و چنانچه این قسمت ها وانهاده شوند، استرس کاهش می یابد، حتی سیستم اعصاب مرکزی و ارگان های داخلی بدن نسبت به استرس عکس العمل نشان می دهند.
روش های تن آرامی عمیق و وانهادگی در یوگا همه سیستم های بدن را تحت تأثير قرار می دهد. زمانی که قسمتی از بدن دچار تنش و انقباض می شود ، جریان خون در آن قسمت از بدن کاهش می یابد ، در نتیجه سطح ایمنی در بدن کاهش می یابد. حرکات کششی و تکنیک های تن آرامی در یوگا باعث وانهادگی تنش ها و انقباضات در آن قسمت از بدن شده و به تسهیل جریان خون در آن ناحیه کمک می کند. در نتیجه ضربان قلب و فشارخون تنظیم می شود، تنفس های تند و سطحی، آرام و عمیق می شوند و بدن میزان اکسیژن بیشتری دریافت می کند و در نهایت استرس از جسم و ذهن دور می شود.

آخرین باری که استرس داشتید، چه زمانی بود؟ یک ساعت، چند روز و یا چند هفته پیش؟ این روزها در زندگی با انبوهی از عوامل استرس زا مواجه می‌شویم. عبور از یک خیابان شلوغ و شنیدن خبری رعب‌آور دربارۀ جنگ و آشوب، باعث می شود که غدد فوق کلیوی ما بیش‌ازحد معمول آدرنالین ترشح کند. ترشح بالای آدرنالین برای جسم، روح و روان ما مضر است. همۀ ما به دنبال روشی هستیم که بتوانیم به کمک آن با استرس مقابله کنیم. یوگا در کاهش استرس و آرام‌سازی جسم و روح بسیار مؤثر است.
آساناها، گروهی از حرکات فیزیکی برای کنترل استرس های ذهنی هستند. تمرکز روی جسم و تنفس با حفظ هوشیاری در حین انجام آساناها، بهترین راه برای آرام‌سازی ذهن و حذف نگرانی‌هایی است که در زندگی روزمره با آن مواجه هستیم. به همین خاطر است که افراد بعد از انجام یوگا احساس خوبی دارند. یوگا در آرام‌سازی و تقویت سیستم عصبی بدن بسیار مفید است و انرژی شما را چه در مواقع سخت و دشوار زندگی، چه در طول بیماری های مزمن یا عادت ماهیانه بالا می‌برد و احساس جوانی خواهید کرد.
انجام وضعیت بادا کوناسانا  یا فرشته، وضعیت ویراسانا  یا قهرمان، وضعیت کودک، وضعیت جنین ، وضعیت خم به جلو، وضعیت کروکودیل، خم به عقب، وضعیت گاوآهن، وضعیت‌های معکوس، وضعیت پیچ شکم و وضعیت عقرب برای مقابله با تنش های ذهنی و جسمی و آرام‌سازی سیستم عصبی بسیار مفید است. فراموش نکنید که همه‌روزه مدیتیشن کنید، زیرا مدیتیشن در آرام‌سازی و تقویت سیستم عصبی و ذهن شما بسیار مؤثر است.

عوامل استرس زا  را  در خود شناسایی كنید

چه چیزهایی سبب استرس در شما می شوند؟ اولین چیزهایی كه معمولاً به نظرما می رسند وقایعی هستند كه ما را عصبانی یا دگرگون می سازند. اما راجع به مسائلی كه شما را متأثر می كنند، می ترسانند، هیجان زده یا خوشحال می كنند، چه می گویید؟ شما حتی ممكن است با افكار، احساسات و انتظاراتتان موجب پیدایش استرس در خود شوید. هر رویداد یا فكری كه سبب ایجاد احساسات قوی، منفی یا مثبت گردد، می تواند باعث پیدایش استرس شود كه حتی گاهی ناشی از جمع شدن وقایع كوچك است.

برای اطلاعات بیشتر در مورد کلاس یوگا و زمان برگزاری کلاس ها، به صفحه اصلی باشگاه دانش یوگا مراجعه کنید.

برگرفته از کتاب: سلامتی کامل

نویسنده: ب.ک.س.آیینگار / برگردان: سوسن عبدالرضایی

اشتراک :
دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید
امتیاز: