یوگا در افت‌و خیزهای روانی زنان

 15 مرداد 1398   16:59
 0
 1074
اشتراک :

گیتا آیینگر/ برگردان: مینا بختیاری

 

در شمارۀ پیش به شرح یکی از سخنرانی‌های گیتا آیینگر، دختر بزرگ استاد آیینگر در مورد جایگاه یوگا در فیزیولوژی بدن زنان و تغییرات آنان پرداختیم تا جایی که صحبت به هورمون‌ها رسید، حال در این شماره بحث را پی می‌گیریم و دیدگاه وی را به صورت علمی در مورد تغییر حالات زنان تشریح می‌کنیم.

 

گفتیم که در علوم جدید، بسیاری از تغییرات در حالات روحی و روانی فرد به هورمون‌ها نسبت داده می‌شود. البته در آیورودا مقولۀ هورمون‌ها مطرح نیست، اما تغییراتی چون حساس شدن، نوسانات خلق‌وخو، بداخلاقی و شکنندگی جسم را هم رد نمی‌کند. در علم آیورودا این تغییرات همگی ریشه در دوشاها دارند. دوشاها همان نیروهای حیات هستند که بر سه دسته‌اند: واتا (فضا و هوا)، پیتا (آتش و آب) و کافا (آب و خاک). این سه نیرو در شرایطی مثل سیکل قاعدگی دستخوش تغییراتی می‌شوند. شروع چرخۀ قاعدگی که با خونریزی همراه است، در اثر تغییرات واتا اتفاق می‌افتد. هر گونه تغییر در الگوی خونریزی و دردهای بدن، به واتا وابسته است.
حالت تهوع، استفراغ، احساس گرما و سرمای شدید، خونریزی شدید و گاهی حتی تب کردن همگی از اثرات اختلال در پیتا است.
بی‌حوصلگی، رخوت، جمع شدن آب در بدن، ورم کردن بدن و سینه‌ها و فاصله افتادن بیش از حد بین دو قاعدگی از اثرات به‌هم‌ریختگی کافا است. پس در یک چرخۀ قاعدگی، واتا مسئول شروع خونریزی، پیتا مسئول حفظ شرایط و کافا مسئول اتمام آن است. در واقع خون (راکتا) که یکی از عناصر هفت‌گانه است، در اثر دوشاها دستخوش تغییرات می‌شود و خون قاعدگی (آرتاوا) به‌عنوان یک مادۀ زائد (مالا) از بدن خارج می‌گردد. در نتیجه هدف آیورودا تصحیح این فرایند از شروع تا پایان است و یوگا به شدت به این روند پایبند است. به محض اینکه قاعدگی ماهیانه پایان می‌یابد، بهتر است حرکات معکوس یوگا انجام شود تا دوشاها به تعادل خود بازگردند.
واتا، پیتا و کافا نه تنها بدن را از لحاظ فیزیولوژیک دستخوش تغییر می‌کنند، بلکه مسئول تغییرات ذهنی و عصبی نیز هستند که در نتیجۀ آن، فرد احساس تغییرات شدیدی در احساسات، ذهن و خلق و خوی خود می‌کند. دوشاها بر قدرت تصمیم‌گیری، تشخیص، تفکر و حافظۀ افراد نیز اثرگذار است. سطح انرژی، متفاوت از زمان‌های دیگر می‌شود و در نتیجه نوع تمرینات نیز باید متفاوت شود. 
بنابراین در دوران قاعدگی باید به‌گونۀ خاصی مراقب دختران جوان و بانوان بود. تغذیه نیز در این دوره باید به‌گونه‌ای انتخاب شود که فرد بتواند قدرت جسمی و ذهنی خود را باز یابد. بانوان در این دوران باید از کارهای هر روزۀ خود دست بکشند و بیشتر استراحت کنند. بهترین کار در این دوره، استراحت دادن به بدن با یک ساواشانای  طولانی است که در حین آن فرد به موسیقی ملایمی گوش دهد و از فشار روانی و کار سنگین جسمی رهایی یابد. در این دوره نباید وظایف سنگینی بر عهدۀ فرد گذاشته شود. در واقع روزهای قاعدگی برای بانوان حکم مرخصی استحقاقی - تفریحی دارد و نباید به آن به چشم مرخصی استعلاجی نگاه کرد. این روزها برای بانوان در حکم تعطیلات است. خانم‌ها معمولاً هیچگاه از کارهای خانه و آشپزخانه رهایی ندارند، اما در فرهنگ هندی، بانوان در روزهای قاعدگی از این کارهای روزمره کاملاً مرخصی می‌گیرند.
حال اجازه دهید به تمرینات یوگا بپردازیم. معمولاً افرادی که به تمرین یوگا می‌پردازند، آساناها را به صورت تمرینات فیزیکی و بدنی یوگا در نظر می‌گیرند. در وهلۀ اول باید یاد بگیرید چطور تمرینات‌تان را در روزهای غیر از قاعدگی‌تان برنامه‌ریزی کنید. معمولاً هر فرد تعدادی آسانا را در تمرینات روزمرۀ خود می‌‌گنجاند. باید به این نکته توجه کنید که اگر بخواهید به آساناها به شکل تمرینات فیزیکی و جسمانی نگاه کنید، معمولاً یک سری آساناهای ایستاده را انتخاب خواهید کرد و با حرکات خم به جلو و عقب نیز سعی می‌کنید با به‌کارگیری عضلات، باعث افزایش تعریق شوید. در این شرایط شما از آساناهای معکوس مثل شیرشاسانا و ساروانگاسانا غافل می‌شوید. در حالی که اگر قصد داشته باشید با حرکات یوگا سلامتی جسمی‌تان را تأمین کنید، باید تمامی انواع آساناها از جمله آساناهای ایستاده، خم به عقب و جلو، پیچش به طرفین و آساناهای معکوس را در تمرینات‌تان بگنجانید. حرکاتی که متعلق به این دسته از آساناها هستند به سلامتی و عملکرد صحیح جسم از جمله گردش خون، هضم، دفع و ... 
کمک می‌کنند.

 

واتا، پیتا و کافا نه تنها بدن را از لحاظ فیزیولوژیک دستخوش تغییر می‌کنند، بلکه مسئول تغییرات ذهنی و عصبی نیز هستند که در نتیجۀ آن، فرد احساس تغییرات شدیدی در احساسات، ذهن و خلق و خوی خود می‌کند.

 


ما معمولاً در تمرینات‌مان از انجام حرکات معکوس مثل شیرشاسانا و ساروانگاسانا چشم‌پوشی می‌کنیم در حالیکه این شیرشاسانا و ساروانگاسانا و حرکات مشتق شده از آن‌ها مثل پارشواشیرشاسانا، پاریورتا ایکاپادا شیرشاسانا، شیرشا بادا کناسانا، پراساریتا پادا شیرشاسانا، سوپتا کناسانا، پراساریتا پادا ساروانگاسانا، ساروانگاسانا بادا کناسانا، هستند که نقش مهمی در تعادل هورمونی ایفا می‌کنند.

یوگا در افت‌و خیزهای روانی زنان

 

همانطور که در طول شبانه‌روز غذا می‌خوریم، آب می‌نوشیم، می‌خوابیم و حمام می‌رویم، این آساناها را نیز باید هر روز انجام دهیم. باید مثل یک عادت این تمرینات را در برنامۀ یوگای خود بگنجانیم. حتی اگر هیچ یک از آساناها را هم انجام نمی‌دهید، شیرشاسانا و ساروانگاسانا و حرکات مشتق شده از آن‌ها را باید هر روز انجام دهید. اگر به طور مرتب این حرکات را در تمرینات خود بگنجانید، آثار مثبت‌شان را در تعادل هورمونی‌تان درخواهید یافت. فقط در طی عادت ماهیانه است که باید از انجام شیرشاسانا و ساروانگاسانا و دیگر حرکات معکوس
 پرهیز کنید.
من در اینجا دلیل این پرهیز را توضیح می‌دهم. شما باید از انجام این حرکات معکوس خودداری کنید چون این حرکات مانع جریان طبیعی قاعدگی و باعث انسداد این جریان می‌گردند. وقتی شما بدن را روی سر یا بازوها نگه می‌دارید جلوی جریان یافتن آنچه به طور طبیعی باید از بدن خارج شود را می‌گیرید. طبق علم آیورودا، سلامتی بدن در گرو دفع موادی است که بدن به طور طبیعی مسئول دفع آن‌هاست. ماندن این مواد زاید در بدن مساویست با شروع بیماری. توکسین‌ها (مواد سمی و زاید) باید از بدن خارج شوند. اگر توکسین‌ها و مواد زاید مانند عرق، ادرار، مدفوع، گاز، خون قاعدگی و چرک از بدن خارج نشوند باعث لطمه دیدن بدن می‌گردند. وقتی احساس بیماری می‌کنید، اولین چیزهایی که دکتر از شما می‌پرسد این است که آیا اجابت مزاج‌تان نامرتب است؟ آیا در دفع ادرار مشکلی دارید؟ و چه مقدار ادرار می‌کنید؟ حتی گاهی دکتر از شما می‌خواهد که میزان ادرار دفع شده را اندازه‌گیری کنید. به همین ترتیب خونی که باید در دوران قاعدگی از بدن خارج شود را نباید با انجام حرکات وارونه در بدن حبس کرد.

 

همانطور که در طول شبانه‌روز غذا می‌خوریم، آب می‌نوشیم، می‌خوابیم و حمام می‌رویم، این آساناها را نیز باید هر روز انجام دهیم. باید مثل یک عادت این تمرینات را در برنامۀ یوگای خود بگنجانیم.


علاوه بر موارد مذکور، یکی دیگر از بایدها این است که شخص در دوران قاعدگی باید از انجام آدو موکا ورکشاسانا19 و پینچا مایوراسانا20 خودداری کند. همچنین باید توجه کنید در این دوران از انجام آساناهای ایستاده که باعث خستگی پاهایتان می‌شود نیز پرهیز کنید. پاها با عنصر زمین در ارتباطند و اگر بیشتر دقت کنیم می‌فهمیم که پاهای ما به مثابۀ اتومبیل برای ما عمل می‌کنند. ما به کمک پاهایمان راه می‌رویم و چون به ما در راه رفتن کمک می‌کنند پس در رابطه با عنصر آتش نیز هستند. در هنگام انجام آساناها به قدرت پاها و انقباض ماهیچه‌های آن نیاز داریم. اگرچه پاها توسط ستون فقرات و اعصابی مرتبط با ستون مهره‌ها کنترل می‌شوند، اما همچنان انرژی عنصر آتش در پاها از انرژی عنصر زمین سرچشمه می‌گیرد. در خلال عادت ماهیانه وقتی بدن خسته است یا دمای آن به علت تغییراتی از جمله تشکیل جفت برای جنین، سقط جنین یا دفع خون زائد، بالا رفته است، پاها نیاز به استراحت دارند. عناصر پنجگانه در این دوران نیاز به استراحت و آرامش دارند. در نتیجه انجام آساناهای معکوس یا ایستاده باید متوقف شود، خصوصاً در آساناهای معکوس که پاها باید با قدرت باشند تا ستون فقرات فشار زیادی را متحمل نشود.
حالا که متوجه شدید خون قاعدگی باید دفع شود، پس به این نتیجه می‌رسیم که عضلات شکم نباید منقبض شوند. آساناهایی را انتخاب کنید که در آن‌ها مجبور نباشید شکم را منقبض کنید. برای مثال آساناهای خوابیده‌ای مثل سوپتا سواستیکاسانا21، سوپتا باداکناسانا22، سوپتا ویراسانا23، ماتسیاسانا24، و سوپتا پادانگوشتاسانا25 که در آن‌ها عضلات شکم لازم نیست منقبض باشند برای دوران قاعدگی مناسب هستند. این آساناها دردها و انقباضات شکمی دوران قاعدگی راتسکین می‌دهند.

یوگا در افت‌و خیزهای روانی زنان
حالا فقط کافیست بدانید کدام آساناها سخت‌تر و کدام آسان‌تر هستند. سپس حرکات را از آسان به سخت برنامه‌ریزی کنید. اگر زیر کمرتان متکای مخصوص یوگا بگذارید، از درد و ناراحتی و فشار روی ناحیۀ شکم رها می‌شوید، تنفس‌تان راحت‌تر می‌شود و دیافراگم فضای بیشتری برای انبساط پیدا می‌کند.
بسیاری از دختران جوان و بانوان به هنگام عادت ماهیانه، دردهای شدیدی در ناحیۀ شکم احساس می‌کنند. درد در پاها، بدن، تعریق بیش از حد و خستگی مشکلات شایعی هستند که در این دوره فرد از آن‌ها رنج می‌برد. کسانی که قادر به خم کردن کامل زانوهای خود نیستند، می‌توانند با نشستن در حالت چهارزانوی ساده در سواستیکاسانا26، در حالت سوپتا سواستیکاسانا دراز بکشند و اثر آرامبخش این حرکت را تجربه نمایند.
دیسمنوره یا قاعدگی دردناک که در آن تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ و رحم دچار گرفتگی و التهاب می‌شوند، به شدت آزاردهنده است. در این شرایط آساناهای خوابیده بسیار تسکین دهنده هستند. البته در برخی از این آساناها، تغییرات کوچکی در راستای اثربخشی بیشتر باید اعمال شود. سوپتا پادانگوشتاسانا یا پارشوا پادانگوشتاسانا27 با ابزارهای کمکی یوگا، برای رفع ورم، اسپاسم و خستگی بسیار مفید است. انجام ستوباندا ساروانگاسانا28  روی دو متکای عمود بر هم، در حالیکه پاها یا روی زمین باشند یا از زمین بلند شده باشند، جفت یا فاصله دار ازهم، در بعضی افراد در کاهش درد و انقباضات شکمی قاعدگی، استرس، عصبانیت، ترس، فشار خون پایین و تنش‌های روانی بسیار مؤثر است.

دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید
امتیاز: